Türk Devletlerinin Liderlik Mücadelesi

📅 26 Mayıs 2021|16 Eylül 2022
Güncel
Türk Devletlerinin Liderlik Mücadelesi

Konu Özeti

Timur'un Yıldırım Bayezid'i Ankara Savaşı'nda yenmesi üzerine Osmanlı 11 yıllık Fetret Devri'ne girmiştir. Yıldırım Bayezid esir düşmüştür, oğulları arasında taht mücadelesi başlamıştır. Çelebi Mehmed başa geçerek Fetret Devri'ni sonlandırmıştır.

Bu konuda
  • Ankara Savaşı'nın önemini ve sonuçlarını
  • Fetret Devri'nin başlayışını ve sonlanışını
  • II. Murad'ın tahttan çekilmesini ve yeniden tahta geçişini
öğreneceksiniz.

Türk Cihan Hakimiyeti Mefkuresi, Türklerin dünyayı güneşin doğduğu yerden battığı yere kadar fethetme ve dünyadaki diğer devletleri hakimiyeti altına alarak yönetme düşüncesidir. Türk tarihinde devlet kurma ve yönetme yetkisinin ilahi olarak hükümdarlara verildiğine de inanılmış ve buna da “kut inancı” adı verilmiştir. Kut inancı ile birlikte de Türk kağanının sadece Türklerin değil, tüm dünyanın hükümdarı olduğuna inanılmıştır.

Türk Cihan Hakimiyeti Mefkuresi, Türklerin İslamiyet’i kabulü ile daha da artmıştır. Bu düşünce ile Nizam-ı Alem fikri birleşerek Osmanlı devleti tarafından ileri bir seviyeye taşınmıştır. Bu düşünceler iki Türk devletini karşı karşıya getirmiştir. Timur İmparatorluğu’nun kurucusu ve ilk hükümdarı Timur ile Osmanlı Devleti’nin 4. padişahı Yıldırım Bayezid Ankara’da savaşmıştır.

Ankara Savaşı (1402)

Ankara Savaşı’nın Nedenleri;

  • Timur’un cihan hakimiyeti anlayışı
  • Osmanlı ve Timur Devleti sınır komşusu olmuştur ve Timur, Çin seferine çıkmadan önce Batı’yı güven altına almak istemiştir.
  • İki devletin hükümdarları savaşmaları için kışkırtılmıştır.
  • Karayusuf ve Ahmet Celayir, Timur’dan Yıldırım Bayezid’e sığınmıştır ve Osmanlı’nın kendisine sığınanları Timur’a vermemiştir.
  • Yıldırım Bayezid ile Timur mektuplar ile atışmıştır.
  • Timur’un ağır isteklerinin Yıldırım tarafından reddedilmiştir.
  • Yıldırım Bayezid, Erzincan ve Kemah’ı almıştır; ardından Timur da Sivas’ı yakıp yıkmıştır.

Timur, Sivas’ı yakıp yıktıktan sonra Ankara’ya ilerlemiştir. Yıldırım Bayezid, Timur ve ordusunu Çubuk Ovası‘nda konaklarken bulmuştur. Menteşeoğulları, Germiyanoğulları ve Saruhanoğulları Timur ile daha öncesinde anlaşmışlardır ve Osmanlı tarafından Timur tarafına geçerek Yıldırım Bayezid’e ihanet etmişlerdir. Osmanlı tarafında yer alan Kara Tatarlar da Timur saflarına geçmiştir. Yıldırım Bayezid savaş daha başlamadan yaşanan ihanetlere rağmen yaklaşık 10 bin kişilik ordusu ile savaşmıştır.

🚀 DETAY BİLGİ: Osmanlı Devleti’nin Ankara Savaşı’nı kaybetmesinde; Anadolu beyliklerinden toplanan askerlerin ve Tatarların Timur’un tarafına geçmesi, Timur’un ordusunda asker sayısının fazla olması, zırhlı süvarilerin ve fillerin bulunması etkili olmuştur.

Ankara Savaşı’nın Sonuçları;

  • Osmanlı yenilgiye uğramıştır.
  • Yıldırım Bayezid savaşta esir düşmüştür.
  • Timur; Bursa, İznik ve İzmir’i yakıp yıkmıştır.
  • Timur’un Yıldırım Bayezid’e iyi davrandığı söylenmektedir.
  • Yıldırım Bayezid 8 Mart 1403 tarihinde, 49 yaşında, Akşehir’de vefat etmiştir. Vefat etmesi hakkında birçok farklı görüş ileri atılmıştır. Ateşli bir hastalıktan, üzüntüden, ecelinden, kendini zehirlediğinden gibi farklı düşünceler bulunmaktadır.
  • Yıldırım Bayezid’in oğulları arasında taht kavgaları başlamıştır.
  • Osmanlı 11 yıllık fetret devrine girmiştir.
  • Yavuz Sultan Selim dönemine kadar Anadolu’da yeniden Türk beylikleri kurulmuştur.
  • Anadolu’daki Türk siyasi birliği bozulmuştur.
  • Osmanlı’nın Balkanlardaki ilerleyişi durmuştur.
  • İstanbul’un fethi gecikmiştir.
  • Anadolu’da sosyal ve ekonomik düzen bozulmuş, bu durum da Şeyh Bedrettin İsyanı gibi sosyal buhranların çıkmasında etkili olmuştur.

Fetret Dönemi (1402-1413)

Yıldırım Bayezid’in esir düşmesi ile oğulları arasında taht mücadelesi olmuştur. Yıldırım Bayezid’in 4 oğlu; Emir Süleyman, İsa Çelebi, Musa Çelebi ve Çelebi Mehmed kendi padişahlıklarını ilan etmişler ve birbirleri ile mücadele etmişlerdir. 5 Temmuz 1413 yılında Çelebi Mehmed Osmanlı’nın tek padişahı olmayı başarmıştır ve Fetret/ kargaşa/ Fasıla-i Saltanat devri sona ermiştir. Çelebi Mehmed’e bu yüzden Osmanlı’nın ikinci kurucusu da denmektedir.

Fetret Döneminde;

  • Osmanlı dağılma tehlikesi geçirmiştir.
  • Osmanlının Balkanlardaki egemenliği sarsılmıştır.
    • Fakat Balkanlarda toprak kaybı Anadolu’ya göre daha az olmuştur.
  • Anadolu Türk beylikleri denge siyaseti izlemiştir. Hiçbir şehzadeyi desteklememiştir.
  • Aydınoğulları, Karamanoğulları, Menteşeoğulları, Saruhanoğulları, Hamitoğulları gibi beylikler yeniden kurulmuştur. Karesioğulları Beyliği, Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulmamıştır.
    • Bu beyliklerden; Saruhanoğullarına Çelebi Mehmet; Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Hamitoğullarına II. Murad; Karamanoğullarına ise II. Bayezid son vermiştir.

📌NOT: Fetret Devri’nde Balkanlarda önemli bir toprak kaybı yaşanmamasında, Osmanlının uyguladığı iskan ve istimalet politikası ile yerli halkın Osmanlı Devleti’nin adaletli ve hoşgörülü yönetiminden memnun olması ve Avrupalıların Niğbolu Savaşı’nda uğradıkları ağır kayıplar etkili olmuştur.

I. Mehmed (Çelebi) Dönemi (1413-1421)

  • Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusudur.
    • Ankara Savaşı’ndan sonra siyasi birliği bozulan Osmanlı Devleti’ni yeniden toparladığı için
  • Anadolu’da kaybedilen yerleri geri almak amacıyla harekete geçmiş ve Anadolu’da tekrardan birliği sağlamaya çalışmıştır. Bu nedenle;
    • Aydınoğullarından İzmir’i geri almıştır.
    • Saruhanoğulları hakimiyeti altına almıştır.
    • Karamanoğullarından Akşehir, Beyşehir ve Seydişehir’i almıştır.
    • Candaroğullarını hakimiyet altına alarak Sinop, Kastamonu, Samsun’u ele geçirmiştir.
  • Balkanlarda ise barışçıl bir siyaset izlemiştir.
    • Eflak ve Arnavutluk bir kısmı ele geçirmiştir.
    • Tuna kıyısında bazı yerleri ele geçirmiştir.
    • Dobruca, Osmanlı hakimiyetine alınmıştır.
  • İlk kez Gelibolu’da Osmanlı donanması kurulmuştur.
  • 1416’da Venedik ile ilk deniz savaşı gerçekleştirilmiştir.
    • Osmanlı donanması başarılı olamamıştır.
  • Samsun’u Cenevizlilerden almayı başarmıştır.
  • 1418-1419 yıllarında Osmanlı’daki ilk dini ayaklanma olan Şeyh Bedrettin isyanını bastırmıştır.
  • Mehmet Çelebi ise 1421 yılında felç geçirerek vefat etti. Yerine oğlu II. Murat hükümdar oldu.
    • Çelebi Mehmet’in ölümü 42 gün gizlenmiştir. Çelebi Mehmet, Osmanlı padişahları arasında ölümü gizlenen ilk padişahtır.

Şeyh Bedrettin İsyanı

  • Çelebi Mehmet Döneminin en önemli olaylarından birisidir
  • Şeyh Bedreddin ve müridlerinin çıkardığı isyandır.
  • Siyasi ihtirasları sebebiyle Çelebi Mehmet tarafından kazaskerlikten alınmayı kabullenemeyen Şeyh Bedreddin, görünüşte dinî-tasavvufi, gerçekte ise siyasi teşkilatlanmayı sağlamak amacıyla çıkardığı bir isyandır.
  • İsyan Çelebi Mehmet tarafından bastırılmıştır.
  • Osmanlı tarihinin ilk dini ve sosyal içerikli ayaklanmasıdır.

📌NOT: Şeyh Bedreddin isyanı, Türkiye Selçuklularında Babailer Ayaklanması ile benzer özellikler taşmaktadır.

Düzmece Mustafa İsyanı

  • Yıldırım Bayezid ile birlikte Timur’a esir düşen Çelebi Mustafa, Timur’un ölümünden sonra Anadolu’ya dönmüş ve tahta hak iddia etmiştir.
  • I. Mehmet’in kardeşi Mustafa’nın sahtekar olduğu dedikodusunu yaymasının sonucu kendisine Düzmece Mustafa denmiştir.
  • Mustafa Bizans’a sığınmış Mehmet Çelebi de Bizans’a haraç vererek Mustafa tutsak olarak tutulmasını sağlamıştır.

II. Murad Dönemi (1421-1451)

  • II. Murat önce amcası Düzmece Mustafa, sonra da kardeşi Mustafa’nın isyanlarıyla karşılaşmıştır. Bu isyanları başarıyla bastıran II. Murat, amcası ve kardeşini öldürtmüştür.
  • Anadolu’da birliği sağlamak adına Candaroğulları, Hamitoğulları, Menteşeoğulları, Tekeoğulları, Taceddinoğulları Beyliklerini hakimiyet altına almıştır.
  • Karamanoğulları üzerine yürümüş ve bu beyliği itaat altına almıştır.
  • II. Murat İstanbul’u kuşatmış fakat başarılı olamamıştır.
  • Balkanlarda Osmanlı hakimiyetini güçlendiren politikalar devam etmiştir.
    • Venedik’ten Selanik ve Serez alınmıştır.
    • Belgrat’ı kuşattı ancak başarılı olamadı.
    • Arnavutluk, Eflak, Sırbistan üzerinde hakimiyet güçlendirilmiştir.
  • İlk şair padişahtır.
  • Kendi isteği ile tahttan çekilen ilk padişahtır.
  • Osmanlı tahtına 2. kez çıkan ilk Osmanlı padişahıdır.

🚀DETAY BİLGİ: Osmanlı tahtına 2 kez çıkan Osmanlı padişahları: II. Murat, II. Mehmet ve I. Mustafa’dır.

  • İlk yeniçeri ayaklanması; Buçuktepe İsyanı tahtı oğlu II. Mehmet’e bıraktığı dönemde gerçekleşmiştir.
  • İlk şeyhülislam ataması II. Murat döneminde gerçekleşmiştir. 
    • Osmanlı Devleti’nin ilk şeyhülislamı Molla Fenari’dir.
  • Bu dönemde ilk defa Edirne’de devlet adamı yetiştirmek için Enderun mektebi açılmıştır.
  • 1444 Edirne-Segedin Antlaşması Haçlılar ile yapılan ilk antlaşmadır.
  • II. Kosova Savaşı ile Haçlılar Türkleri Balkanlardan atma ümidini kaybetmiştir.

Edirne-Segedin Antlaşması (1444)

  • Haçlı ittifakına karşı alınan başarısız sonuçlar ve Haçlılarla ittifak halinde olan Karamanoğullarının problem yaratması üzerine Edirne-Segedin Antlaşması imzalanmıştır.
  • Osmanlı’nın Haçlılar ile yaptığı ilk antlaşmadır.
  • Osmanlı için Balkanlarda ilk defa sınıf kavramı ortaya çıkmıştır.
  • Osmanlı Balkanlarda toparlanma fırsatı bulmuştur.
  • Bu antlaşmadan sonra II. Murat tahtı oğlu II. Mehmet’e bırakmıştır.
  • Tahtı oğluna bırakması üzerine Yeniçeriler, ilk defa isyan etti. (Buçuktepe Vakası)
  • Osmanlı tahtında çocuk bir hükümdarın bulunmasından istifade etmek isteyen Macarlar, Segedin Antlaşması’nı bozmuşlardır.

Edirne-Segedin Antlaşması Maddeleri:

  1. Sırbistan bağımsız bir devlet olacak,
  2. Eşrak ve çevresi Macaristan himayesine girecek ancak vergisini Osmanlı Devleti’ne ödeyecek,
  3. Tuna Nehri iki devlet arasında sınır kabul edilecek,
  4. Bulgaristan Osmanlı Devleti’nde kalacak,
  5. Her iki devlet arasında 10 yıl savaş yapılmayacak.

Şahruh Olayı

Timur’un oğlu Şahruh Anadolu’da Karamanoğulları’nı desteklemiştir. Şahruh, Osmanlı’nın Fetret Devri’nden çıkması ve Anadolu’daki beylikleri hakimiyeti altına aldığı için Batı’ya yönelmiştir. Şahruh Karakoyunlu’yu yenmiştir. Şahruh’un Batı’ya yaptığı hamleler Osmanlı’yı kuşkulandırmıştır ancak 1436 yılında Şahruh, Horasan’a geri dönmüştür. Bu olayı fırsat olarak gören II. Murad Karamanoğulları’nın elinden Konya, Beyşehir ve Hamideli’yi almıştır.

Varna Savaşı (1444)

  • Osmanlı tahtında 12 yaşında bir padişahın bulunması nedeniyle fırsattan yararlanmak isteyen Haçlıların Edirne-Segedin Antlaşmasını bozmaları üzerine II. Murat tekrar tahta çıkarak Haçlılar ile savaşmıştır.
  • Osmanlı galibiyeti ile sonuçlanan savaş sonucunda Osmanlı’nın Balkanlardaki egemenliği güçlenmiştir.
  • Yunanistan ve Bulgaristan tekrardan Osmanlı’ya bağlanmıştır.

II. Kosova Savaşı (1448)

  • Varna Savaşı’nda yenilen Haçlılar intikam almak için Macarların liderliğinde hazırlanmıştır.
  • II. Murat haçlıları yine ağır bir yenilgiye uğratmıştır.
  • Türklerin Balkanlardan atılması düşüncesi tamamen suya düşmüştür.
  • Balkanlara tekrar yerleşilmiştir.
  • Avrupa, taarruzdan savunmaya geçmiştir.
    • I. Kosova ile, 1683 II. Viyana Kuşatmasına kadar Haçlı İttifakı oluşturulamadı.
  • Osmanlı, Topçu Ocağı kurmuştur.
  • Bizans’ın ümidi kesilmiştir.
  • Rumeli ve Bulgaristan Türkleşmiştir.

📌NOT: Osmanlının Haçlılar ile yaptığı savaşlar; Sırpsındığı, I. Kosova, II. Kosova, Niğbolu ve Varna Savaşları’dır.

İnstagramdan Bikifi'yi Takip Et
Benzer İçerikler
Uzun Savaşlardan Diplomasiye
Güncel
Tarih

Uzun Savaşlardan Diplomasiye

İçeriğe Git
Balkan Fetihleri
Güncel
Tarih

Balkan Fetihleri

İçeriğe Git
Türk Siyasi Birliğini Sağlama Faaliyetleri
Güncel
Tarih

Türk Siyasi Birliğini Sağlama Faaliyetleri

İçeriğe Git
Osmanlı-Bizans İlişkileri
Güncel
Tarih

Osmanlı-Bizans İlişkileri

İçeriğe Git
Anadolu’da Moğol İstilası
Güncel
Tarih

Anadolu’da Moğol İstilası

İçeriğe Git
Osmanlı Devletinin Kuruluşuyla İlgili Görüşler
Güncel
Tarih

Osmanlı Devletinin Kuruluşuyla İlgili Görüşler

İçeriğe Git
Copyright © 2022 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo