Güncel
Anı (Hatıra) Özellikleri

Konu Özeti

Anı, bir kişinin hayatının herhangi bir döneminde yaşamış olduğu olayları anlatmasıdır. Anı türünün ilk örneklerine milattan önceki dönemlerde rastlıyoruz. Dünya ve Türk edebiyatında birçok örneğine rastladığımız anı türü öznel ve tarafsız bir tutumla yazılmalıdır.

Bu konuda
  • Anı türünün tarihini, türlerini ve yazılma sebeplerini
  • Anı türündeki eser ve yazarlarının Dünya ve Türk edebiyatındaki örneklerini
öğreneceksiniz.

Anı bir kişinin hayatında yaşadığı bir olayı, gezdiği yerleri, gördüğü insanları anlattığı yazı türüdür. Anlatılan anılar; tarihi olaylar, enteresan hikayeler olabilir.

Anı Özellikleri

  • Öznel bir ifade kullanılır.
  • Anılarda sadece yazan kişinin hayatı değil, çevresi veya çevresindeki kişiler de anlatılır. (Biyografi ve otobiyografiden farkı)
  • Anılar günü gününe yazılmazlar. Üzerlerinden belli bir zaman geçtikten sonra kaleme alınırlar.
  • Tanınmış kişilerin, yazarların, tarihçilerin, siyasetçilerin yazdıkları anılar bazı konularda tarih, coğrafya, mimari gibi alanlara kaynaklık edebilir. Bu yüzden eserlerde nesnellik ağır basar.
  • Anı yazarken dil sade ve açık olmalıdır.
  • Özellikle öyküleyici, betimleyici ve açıklayıcı anlatıma yer verilir.
  • Anı anlatırken fotoğraf, günlük ve gazetelerden yararlanılabilir.
  • Tarafsız bir dille ele alınmalıdır.
  • Birinci kişi anlatımı söz konusudur.

Anı Türleri

Anılar, kişi merkezli ve olay merkezli olmak üzere ikiye ayrılır.

Kişi Merkezli Anı (Anı Portre)

Kişi merkezli anıda anıyı yazan kişi veya kişilerin üzerinde durulur.

Olay Merkezli Anı (Düz Anı)

Olay merkezli anılarda ise yazarın anlattığı olay, zaman, dönem üzerinde durulur.

Siyasal Anı

Savaşları, siyasal ve toplumsal olayları ele alan anılara denir.

Yazınsal Anı

Bir edebiyatçının kendi yaşamını, içerisinde bulunduğu edebiyat ortamını, edebiyat hareketlerini anlattığı anılara denir.

Anı Eserlerinin Yazılma Nedenleri

  • Anıları unutmamak veya hatırlamak için yazılırlar.
  • Anıda geçen olayı, karakterleri, dönemi, mimariyi başka insanlarla paylaşmak için yazılırlar.
  • Yazan kişi bu anıları gelecek nesillere aktarmak isteyebilir.

Hatıra (Anı) Tarihçesi

Hatıra kelimesi Arapçadan gelmiştir. MÖ 370’te Anabasis’in yazılmasıyla bu tür hayata geçmiştir. 18. yüzyılda Avrupa’da gelişmeye başlamıştır.

Dünya Edebiyatında Anı

  • Yunan Sanatçı, filozof ve komutan Ksenephon’un “Anabasis” adlı eseri ilk anı örneğidir.
  • Dünya edebiyatında önde gelen eserler;
    • Saint Simon’un “Hatıralar
    • J. J. Rousseau’nun “İtiraflar
    • Victor Hugo’nun “Gördüklerim
    • Goldoni’nin “İyilik Sever Somurtkan”  
    • Tolstoy’un “İtiraflarım
    • Goethe’nin “Şiir ve Gerçek
    • Stendhal’in “Bencillik Anıları
    • Andre Gide’nin “Jurnaller
    • Verlaine’in “İtiraflar

Türk Edebiyatında Anı

  • Türk edebiyatındaki ilk anı örneklerine (8. yy.) “Göktürk Yazıtları” adlı eserde rastlanmıştır.
  • Babür Şah’ın 16. yüzyılda yazdığı “Babürname” yazılan ilk anı olarak kabul edilir.
  • Ebul Gazi Bahadır Han’ın kaleminden çıkan “Şecere-i Türki” en eski anı örnekleri arasında gösterilir.
  • Türk edebiyatında anı Tanzimat döneminde Avrupa’ya gönderilen sanatçıların etkisiyle daha çok gelişmiş ve canlılık kazanmıştır.
  • Tanzimat Edebiyatı döneminde çokça eser verilmiştir. Bu dönemdeki eserlerin bazıları:
    • Akif Paşa’nın “Tabsıra”
    • Ziya Paşa: “Defter-i Amal”, “Gecelerim”
    • Muallim Naci: “Ömer’in Çocukluğu”, “Medrese Hatıraları”
    • Keçecizade İzzet Molla: “Mihnetkeşan”
    • Halit Ziya Uşaklıgil: “Kırk Yıl”,” Saray ve Ötesi”
    • Ahmet Mithat Efendi’nin “Menfa”
  • Batılı anlamda anı eserleri Servet-i Fünun döneminde verilmeye başlamıştır. Bu dönemdeki eserlerin bazıları:
    • Halit Ziya Uşaklıgil’in ” Kırk Yıl”,” Saray ve Ötesi”
    • Hüseyin Cahit Yalçın’ın “Siyasal Anılar”, “Edebiyat Anıları”
    • Ahmet İhsan Tokgöz’ün ” Matbuat Hatıralarım”
    • Mehmet Rauf’un “Edebî Hatıralar”
  • Cumhuriyet Edebiyatı döneminde de eserler verilmiştir. Bu dönemdeki eserlerin bazıları:
    • Falih Rıfkı Atay’ın “Çankaya”, “Zeytindağı”
    • Halikarnas Balıkçısı’nın “Mavi Sürgün”
    • Halide Edip Adıvar’ın “Türk’ün Ateşle İmtihanı”, “Mor Salkımlı Ev”
    • Yahya Kemal’in “Çocukluğum”, “Gençliğim”
    • Refik Halit Karay’ın “Üç Nesil Üç Hayat”, “Bir Ömür Boyunca”
    • Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Kerkük Anıları”
    • Salah Birsel’in “Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu”

Anının Diğer Türler ile Farkları

Günlük ile Farkı

Anı

  • Dış dünya daha çok anlatılır.
  • Olayların üzerinden belli bir süre geçtikten sonra yazılır.
  • Geçmişi anlatır.
  • Merkezini yazarın kendi ile birlikte çevresi oluşturur.

Günlük

  • Yazar iç dünyasını daha çok anlatır.
  • Günü gününe yazılır.
  • Bugünü anlatır.
  • Merkezi yazarın kendisidir.

Otobiyografi ile Farkları

Anı

  • Yazarın duyduğu, gördüğü olaylar da anlatılabilir.
  • Anlatılan çevre geniştir.
  • Anılarda tarihsel bir sıralama yoktur.

Otobiyografi

  • Yazar kendi yaşamını anlatır.
  • Anlatılan çevre dardır.
  • Otobiyografilerde yazar doğduğu tarihten itibaren sırası ile olayları yazar.

Portre ile Farkları

Anı

  • Anılar tek bir kişiye odaklanmazlar ve farklı çevrelerdeki kişilerden de bahsederler.
  • Kişilerden ziyade yaşanan olaylar ağır basar.

Portre

  • Portrelerde tek bir kişi anlatılır.
  • Kişiler tanıtılmaya çalışılır.
İnstagramdan Bikifi'yi Takip Et
Benzer İçerikler
Roman Türleri ve Özellikleri
Güncel
Edebiyat

Roman Türleri ve Özellikleri

İçeriğe Git
Türk Edebiyatında Hikaye (Halk Edebiyatından – Milli Edebiyata Kadar)
Güncel
Edebiyat

Türk Edebiyatında Hikaye (Halk Edebiyatından – Milli Edebiyata Kadar)

İçeriğe Git
Cumhuriyet Dönemi Türk Hikayesi
Güncel
Edebiyat

Cumhuriyet Dönemi Türk Hikayesi

İçeriğe Git
Şiirde Ahenk Unsurları
Güncel
Edebiyat

Şiirde Ahenk Unsurları

İçeriğe Git
Geleneksel ve Modern Tiyatro Özellikleri
Güncel
Edebiyat

Geleneksel ve Modern Tiyatro Özellikleri

İçeriğe Git
Hikaye (Öykü) Türleri ve Özellikleri
Güncel
Edebiyat

Hikaye (Öykü) Türleri ve Özellikleri

İçeriğe Git
Copyright © 2022 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo