Büyük Ünlü Uyumu

📅 12 Eylül 2022|12 Eylül 2022
Güncel
Büyük Ünlü Uyumu

Konu Özeti

Büyük ünlü uyumu kuralı; kelimenin ilk hecesinde kalın ünlü varsa devamında da kalın ünlü olmalı, kelimenin ilk hecesinde ince ünlü varsa devamında da ince ünlü olmalıdır.

Bu konuda
  • Büyük ünlü uyumu kuralının ne olduğunu
  • Büyük ünlü uyumu kuralına uyan ve uymayan kelimeleri
  • Büyük ünlü uyumununun özel şartlarını
öğreneceksiniz.

Büyük Ünlü Uyumu Nedir?

Büyük ünlü uyumu kuralı; kelimenin ilk hecesinde kalın ünlü varsa devamında da kalın ünlü olmalı, kelimenin ilk hecesinde ince ünlü varsa devamında da ince ünlü olmalıdır. Bu kurala incelik-kalınlık uyumu adı da verilmektedir.

Kısaca büyük ünlü uyumu;

  • İnce ünlüler (e, i, ö, ü) ➡ ince ünlüler (e, i, ö, ü)
  • Kalın ünlüler (a, ı, o, u) ➡ kalın ünlüler (a, ı, o, u)

Büyük ünlü uyumu sadece Türkçe sözcükler için geçerli bir kuraldır. Yabancı kelimelerde bu kural aranmaz. Örneğin; jeton, cihan, müzakere gibi.

📚 EK BİLGİ: Bazı sözcükler Türkçe olmalarına rağmen zamanla değişerek büyük ünlü uyumuna uymaz duruma gelmişlerdir. Örneğin;

  • alma ➡ elma
  • ana ➡ anne
  • kangı ➡ hangi
  • karındaş ➡ kardeş
  • kanı ➡ hani
  • şişmen ➡ şişman
  • ınanmak ➡ inanmak

📚EK BİLGİ: Türkçede büyük sesli uyumuna uymayan ekler bulunmaktadır. Bu ekler; “-yor, -ken, -ki, -leyin, -mtrak, -gil”dir. Bu eklerin özelliği sesli harflerini değiştirmemeleridir. Örnek vermek gerekirse;

  • bak-ı-yor = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • gül-ü-yor = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • benim-ki = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • okulda-ki = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • güler-ken = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • koşar-ken = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • Sabahle-yin = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • gecele-yin = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • sarı-mtırak = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • ekşi-mtırak = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • teyzem-gil = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • dayım-gil = Büyük sesli uyumuna uymaz.

📚 EK BİLGİ: Türkçede ekler, sözcüğün son hecesine uygun olarak getirildiği için bazen büyük ünlü uyumuna uymaz. Örneğin;

  • televizyon-un
  • kardeş-ler
  • jeton-a
  • kitap-lık
  • otomobil-e
  • kinaye-li

📌NOT: Tek heceli, bitişik yazılan birleşik kelimelerde, alıntı kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz. Örneğin;

  • saç, gül, açıkgöz, bilgisayar, nişasta, otomatik, imambayıldı, Çanakkale, gecekondu, cumartesi, demirbaş, ip, süt, çok, güllaç, hanımeli gibi

Büyük Ünlü Uyumuna Örnekler

Büyük Ünlü Uyumuna Uyan Örnekler:

  • iğne (ince – ince)
  • atkı (kalın – kalın)
  • bacak (kalın – kalın)
  • kesinti (ince – ince – ince)
  • yuvarlak (kalın – kalın – kalın)
  • dikdörtgen (ince – ince – ince)

Büyük Ünlü Uyumuna Uymayan Örnekler:

  • kalem (kalın – ince)
  • elma (ince – kalın)
  • hangi (kalın – ince)
  • şişman (ince – kalın)
  • bahçe (kalın – ince)
  • inanmak (ince – kalın – kalın)
İnstagramdan Bikifi'yi Takip Et
Benzer İçerikler
Küçük Ünlü Uyumu
Güncel
Edebiyat

Küçük Ünlü Uyumu

İçeriğe Git
Ünlü Düşmesi
Güncel
Edebiyat

Ünlü Düşmesi

İçeriğe Git
Ünlü Daralması
Güncel
Edebiyat

Ünlü Daralması

İçeriğe Git
Ünlü Türemesi
Güncel
Edebiyat

Ünlü Türemesi

İçeriğe Git
Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi, Uyumu)
Güncel
Edebiyat

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi, Uyumu)

İçeriğe Git
İyelik Eki (Aitlik Eki)
Güncel
Edebiyat

İyelik Eki (Aitlik Eki)

İçeriğe Git
Copyright © 2022 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo