Büyük Ünlü Uyumu

📅 12 Eylül 2022|12 Haziran 2024
Güncel
Büyük Ünlü Uyumu

Konu Özeti

Büyük ünlü uyumu kuralı; kelimenin ilk hecesinde kalın ünlü varsa devamında da kalın ünlü olmalı, kelimenin ilk hecesinde ince ünlü varsa devamında da ince ünlü olmalıdır.

Bu konuda
  • Büyük ünlü uyumu kuralının ne olduğunu
  • Büyük ünlü uyumu kuralına uyan ve uymayan kelimeleri
  • Büyük ünlü uyumununun özel şartlarını
öğreneceksiniz.
Instagram Logo
Bikifi Instagram'da

Büyük Ünlü Uyumu Nedir?

Büyük ünlü uyumu kuralı; kelimenin ilk hecesinde kalın ünlü varsa devamında da kalın ünlü olmalı, kelimenin ilk hecesinde ince ünlü varsa devamında da ince ünlü olmalıdır. Bu kurala incelik-kalınlık uyumu adı da verilmektedir.

Kısaca büyük ünlü uyumu;

  • İnce ünlüler (e, i, ö, ü) ➡ ince ünlüler (e, i, ö, ü)
  • Kalın ünlüler (a, ı, o, u) ➡ kalın ünlüler (a, ı, o, u)

Büyük ünlü uyumu sadece Türkçe sözcükler için geçerli bir kuraldır. Yabancı kelimelerde bu kural aranmaz. Örneğin; jeton, cihan, müzakere gibi.

📚 EK BİLGİ: Bazı sözcükler Türkçe olmalarına rağmen zamanla değişerek büyük ünlü uyumuna uymaz duruma gelmişlerdir. Örneğin;

  • alma ➡ elma
  • ana ➡ anne
  • kangı ➡ hangi
  • karındaş ➡ kardeş
  • kanı ➡ hani
  • şişmen ➡ şişman
  • ınanmak ➡ inanmak

📚EK BİLGİ: Türkçede büyük sesli uyumuna uymayan ekler bulunmaktadır. Bu ekler; “-yor, -ken, -ki, -leyin, -mtrak, -gil”dir. Bu eklerin özelliği sesli harflerini değiştirmemeleridir. Örnek vermek gerekirse;

  • bak-ı-yor = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • gül-ü-yor = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • benim-ki = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • okulda-ki = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • güler-ken = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • koşar-ken = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • Sabahle-yin = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • gecele-yin = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • sarı-mtırak = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • ekşi-mtırak = Büyük sesli uyumuna uymaz.
  • teyzem-gil = Büyük sesli uyumuna uyar.
  • dayım-gil = Büyük sesli uyumuna uymaz.

📚 EK BİLGİ: Türkçede ekler, sözcüğün son hecesine uygun olarak getirildiği için bazen büyük ünlü uyumuna uymaz. Örneğin;

  • televizyon-un
  • kardeş-ler
  • jeton-a
  • kitap-lık
  • otomobil-e
  • kinaye-li

📌NOT: Tek heceli, bitişik yazılan birleşik kelimelerde, alıntı kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz. Örneğin;

  • saç, gül, açıkgöz, bilgisayar, nişasta, otomatik, imambayıldı, Çanakkale, gecekondu, cumartesi, demirbaş, ip, süt, çok, güllaç, hanımeli gibi

Büyük Ünlü Uyumuna Örnekler

Büyük Ünlü Uyumuna Uyan Örnekler:

  • iğne (ince – ince)
  • atkı (kalın – kalın)
  • bacak (kalın – kalın)
  • kesinti (ince – ince – ince)
  • yuvarlak (kalın – kalın – kalın)
  • dikdörtgen (ince – ince – ince)

Büyük Ünlü Uyumuna Uymayan Örnekler:

  • kalem (kalın – ince)
  • elma (ince – kalın)
  • hangi (kalın – ince)
  • şişman (ince – kalın)
  • bahçe (kalın – ince)
  • inanmak (ince – kalın – kalın)
Bu Terimin Geçtiği İçeriklerimiz
Terim: Büyük Ünlü Uyumu
Benzer İçerikler
Küçük Ünlü Uyumu
Edebiyat

Küçük Ünlü Uyumu

İçeriğe Git>
Ünlü Daralması
Edebiyat

Ünlü Daralması

İçeriğe Git>
Ünlü Düşmesi
Edebiyat

Ünlü Düşmesi

İçeriğe Git>
Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi, Uyumu)
Edebiyat

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi, Uyumu)

İçeriğe Git>
Ünlü Türemesi
Edebiyat

Ünlü Türemesi

İçeriğe Git>
Ünsüz Düşmesi
Edebiyat

Ünsüz Düşmesi

İçeriğe Git>
Copyright © 2024 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo