Küçük Ünlü Uyumu

📅 14 Eylül 2022|12 Eylül 2022
Güncel
Küçük Ünlü Uyumu

Konu Özeti

Küçük ünlü uyumu kuralına göre; bir sözcüğün ilk hecesi düz ünlü (a, e, ı, i) ise sonraki hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i), ilk hecesi yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) ise sonraki hecesinde ya dar-yuvarlak (u, ü) ya da düz-geniş (a, e) ünlüler bulunmalıdır.

Bu konuda
  • Küçük ünlü uyumunu ve örneklerini
öğreneceksiniz.

Küçük ünlü uyumu kuralına göre; bir sözcüğün ilk hecesi düz ünlü (a, e, ı, i) ise sonraki hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i), ilk hecesi yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) ise sonraki hecesinde ya dar-yuvarlak (u, ü) ya da düz-geniş (a, e) ünlüler bulunmalıdır. Bu kurala düzlük-yuvarlaklık uyumu adı da verilmektedir.

Kısacası küçük ünlü uyumu;

  • Düz ünlüler (a, e, ı, i) ➡ ince ünlüler (a, e, ı, i)
  • Yuvarlak ünlüler (o, ö, u, ü) ➡ dar-yuvarlak (u, ü) ya da düz-geniş (a, e) ünlüler

📌ÖNEMLİ BİLGİ:  Küçük ünlü uyumunda her bir sesli harf, kendinden önceki sesli harfe göre şekillenir. Büyük ünlü uyumundaki gibi ilk hecedeki sesli harfe bakarak diğer sesli harfler, bu ilk heceye göre değerlendirilmemektedir.

Alıntı kelimelerde küçük ünlü uyumu aranmaz. Örneğin; aktör, alkol, bandrol, daktilo, doktor, televizyon, profesör, otobiyografi gibi.

📚 EK BİLGİ: Bu kurala göre düz sesliden sonra yuvarlak sesli getirilemez. Örneğin;

  • sabun = a (düz) ➡ u (yuvarlak) ❌
  • karpuz = a (düz) ➡ u (yuvarlak) ❌
  • virgül = i (düz) ➡ ü (yuvarlak) ❌
  • savunmak = a (düz) ➡ u (yuvarlak) ❌
  • kavun = a (düz) ➡ u (yuvarlak) ❌
  • anlatım = a (düz) ➡ a (düz) ➡ ı (düz) ✔,
  • mimari = i (düz) ➡ a (düz) ➡ i (düz) ✔

📚 EK BİLGİ: Yuvarlak ünlü harflerden sonra düz-geniş ve dar-yuvarlak sesli harfler gelebilir, “o, ö, ı, i” getirilemez. Örneğin;

  • müzik = ü (yuvarlak) ➡i (düz)
  • otobüs = o (yuvarlak)  ➡  o (yuvarlak)  ➡ ü (dar/yuvarlak) ❌
  • yumurta = u (yuvarlak) ➡ u (yuvarlak) ➡ a (düz) ✔
  • kuralcı = u (yuvarlak) ➡ a (düz) ➡ ı (düz) ✔

📚 EK BİLGİ: “-yor” eki küçük ünlü uyumunu her zaman bozar. Örneğin;

  • atlıyor = a (düz) ➡ ı (düz) ➡ o (yuvarlak) ❌ (düz sesliden sonra yuvarlak sesli gelemez)
  • biliyor = i (düz) ➡ i (düz) ➡ o (yuvarlak) ❌ (düz sesliden sonra yuvarlak sesli gelemez)

📚 EK BİLGİ : “-ki” eki yalnızca “Bugünkü, dünkü, öbürkü” sözcüklerinde küçük ünlü uyumuna uymaktadır.

📚 EK BİLGİ: Türkçede “o” ve “ö” ünlüsü sadece ilk hecede kullanılmaktadır. İlk hece dışında kullanılan “o” ünlüsü küçük ünlü uyumuna aykırıdır. Örneğin;

  • Otomobil, motor, banyo, horoz, jeton, otobüs, balon, televizyon, limon, telefon, naylon

📚 EK BİLGİ: Türkçe olmasına rağmen küçük ünlü uyumuna aykırı sözcükler de vardır.

  • Kavurma, kabuk, kavuşmak, yağmur, çamur, hamur, tavuk, kavun, karpuz, armut, kavuş, yamuk, yavuz

📚 EK BİLGİ: Türkçede ikinci hecesinde “m, v, b” ünsüzlerinden biri ile başlayan sözcükler ses değişime uğrayarak küçük unlu uyumuna uymazlar. Örneğin;

  • Yağmır ➡ yağmur
  • Tavık ➡ tavuk
  • Çamır ➡ çamur

Küçük Ünlü Uyumuna Örnekler

Küçük Ünlü Uyumuna Uyan Örnekler:

  • çocuk
  • yumurta
  • güreşmek
  • vurmak
  • sürmek
  • yorgunluk
  • yeşil
  • seslenmek

Küçük Ünlü Uyumuna Uymayan Örnekler:

  • avuç
  • avurt
  • çamur
  • kabuk
  • kavuk
  • kavun
  • kavurmak
  • kavuşmak
  • savurmak
İnstagramdan Bikifi'yi Takip Et
Benzer İçerikler
Büyük Ünlü Uyumu
Güncel
Edebiyat

Büyük Ünlü Uyumu

İçeriğe Git
Ünlü Düşmesi
Güncel
Edebiyat

Ünlü Düşmesi

İçeriğe Git
Ünlü Daralması
Güncel
Edebiyat

Ünlü Daralması

İçeriğe Git
Ünlü Türemesi
Güncel
Edebiyat

Ünlü Türemesi

İçeriğe Git
Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi, Uyumu)
Güncel
Edebiyat

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi, Uyumu)

İçeriğe Git
İyelik Eki (Aitlik Eki)
Güncel
Edebiyat

İyelik Eki (Aitlik Eki)

İçeriğe Git
Copyright © 2022 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo