Lewis Formülleri

📅 22 Temmuz 2018|16 Eylül 2022
Güncel
Lewis Formülleri

Konu Özeti

Element atomlarının son katman elektronlarının (değerlik elektronları) sayısı kadar noktayı atom simgesinin etrafına yerleştirerek oluşturulan yapılara Lewis yapıları adı verilir.

Bu konuda
  • Ortaklanmış, ortaklanmamış ve bağlayıcı elektronları
  • Çizgi bağ formüllerini
  • Ortaklanmış elektron çifti gösterimi
öğreneceksiniz.

Gilbert Newton Lewis (Cilbırt Nivtın Livıs) atomlar bağ oluştururken değerlik elektronlarının nasıl davrandığını izlemek için basit bir yöntem belirlemiş ve bunu kendi adıyla anılacak formüllere dönüştürmüştür. Bu yazıda kovalent bağlı bileşiklerin Lewis formülleri incelenmiştir.

Kovalent Bağlı Bileşiklerin Lewis Formülleri

Element atomlarının son katman elektronlarının (değerlik elektronları) sayısı kadar noktayı atom simgesinin etrafına yerleştirerek oluşturulan yapılara Lewis yapıları adı verilir.

Lewis yapısının etrafındaki tek noktalara ortaklanmamış elektron; çift noktalara  ise ortaklanmamış elektron çifti denilmektedir. Kovalent bağ oluşurken ortaklaşa kullanılan elektron çiftine bağlayıcı elektronlar denir.

N2 molekülündeki ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çiftleri

Lewis yapılarında atomlar arasındaki her elektron çifti bir kovalent bağı simgelemektedir. Bağ yapmış bu elektron çiftleri çizgiyle de gösterilebilir. Bu formüle bileşiğin çizgi bağ formülü denir. Bazı moleküllerin Lewis ve çizgi bağ formülleri aşağıda gösterilmiştir

Moleküllerin çizgi bağ ve lewis formülleri

C ile H elementleri arasında oluşacak CH4 bileşiğinin Lewis formülü yazılırken önce bileşiği oluşturan atomların elektron dizilişinden hangi grupta olduğu ve kaç bağ yapacağı bulunur. C: 1s2 2s2 2p2 C atomu 4A grubundadır yani 4 bağ yapar. H: 1s1 H atomu 1A grubundadır ve 1 bağ yapar. 1 C atomuna 4 farklı H atomu bağlanır. Fazla bağ yapan C atomu merkeze yazılır, H atomları ise C atomuna bağlanır.

karbon ve hidrojen atomları arasında lewis yapısı

Elementlerin periyodik cetveldeki gruplara göre yapabileceği bağ sayısı ve 2. periyot elementlerinin H elementiyle oluşturduğu bileşiklerin Lewis formülleri aşağıda gösterilmiştir

2.periyot elementleri Lewis yapısı

📚 Ek Bilgi: Oktet Kuralı

Atomların en dış katmanındaki elektron sayılarını 8e tamamlamasıdır.

Dublet Kuralı

Atom numarası küçük olan (Hidrojen, lityum gibi) elementlerin tek katmanındaki elektron sayılarını 2ye tamamlama durumudur.

VSEPR Modeli

Küçük moleküllü bileşiklerin geometrilerini tahmin etmek için VSEPR ( Değerlik Kabuğu Elektron Çiftleri İtme Kuramı) kullanılır. VSEPR kuramında molekül geometrisini ortaklanmış ve ortaklanmamış elektronlar belirler. VSEPR kuramının uygulanması:

  1. Molekülün Lewis yapısı yazılır ve merkez atomu üzerinde kaç elektron çifti (ortaklanmış ve ortaklanmamış) olduğu belirlenir.
  2. Elektron çiftlerinin dizilişi belirlenir.
  3. Atomlar yerleştirilerek molekülün biçimi sınıflandırılır.
  4. Ortaklanmamış elektron çiftlerinin birbirinden ve bağ yapan çiftlerden en uzakta bulunabilmeleri için molekül şekli bir miktar bozulur.

VSEPR modelinde;

  • A ; merkez atomu,
  • X ; merkez atoma bağlı atomları,
  • E ; ise ortaklanmamış elektron çiftlerini sembolize eder.

Örnek verecek olursak BeH2‘nin VSEPR gösterimi AX2 şeklindedir.

D) Sigma ve Pi Bağları

Bazı moleküllerde iki atom birbirine iki ya da üç bağ ile birbirine bağlanabilir. İki atom arasındaki ilk oluşan bağ ve tekli bağların tamamı sigma(σ) bağıdır. Diğer bağlar ise pi (п) bağıdır. İki atom arasında ikili bağ varsa biri sigma diğeri pi bağıdır. Üçlü bağ varsa bir tanesi sigma diğerleri pi bağıdır.

  • HCN molekülünde 2 tane sigma, 2 tane pi bağı vardır.
  • C2H2 molekülünde molekülünde 3 tane sigma, 2 tane pi bağı vardır.

E) Rezonans Yapı

Rezonans Yapı

Çoğu zaman, bir molekül veya iyon için, tek bir elektron – nokta formülü yeterli değildir. Yani molekül veya iyon için tek bir Lewis yapısı yazılamaz. Örneğin, kükürtdioksit (SO) molekülü için;

yapıları yazılabilir. Bu Lewis formüllerinde S ve O atomlarının yerleri aynı olmakla beraber elektron çiftlerinin düzeni değişiktir. Her ikisinde de O atomlarından biri tek bağ ile diğeri çift bağ ile bağlıdır.

Diğer taraftan deneysel sonuçlar her iki S-O bağının da aynı özellikte olduğunu göstermiştir. Çünkü her iki S-O bağının da aynı uzunlukta olduğu bulunmuştur. Hâlbuki çift bağlar tek bağlardan (ve üçlü bağlar çift bağlardan) daha kısadır. O hâlde SO için çizilen yapılardan hiçbiri uygun değildir.

Fakat SO için hem oktet kuralını sağlayan ve hem de deneysel sonuçlara uyan tek bir formül verilemez. Bu durumda molekülün yapısı için olanaklı ve kabul edilebilir bütün Lewis yapıları çizilerek aralarına çift başlı oklar konur ve bu yapılara rezonans yapılar denir.

Molekül veya iyon yapılarının hem oktet kuralını sağlayan hem de deneysel sonuçlara uygun tek bir Lewis formülü ile gösterilememesi özelliği rezonans olarak bilinir. Fakat bu terim, olayı belirtmekten uzaktır, çünkü verdiği anlam SO nin yapısın (1 ve 2) yapısı arasında gidip geldiğidir. Durum ise gerçekte bu değildir, SO nin yapısı ne bir nede 2 olup ikisi arasında ve Lewis simgeleri ile kolayca doğru çizilemeyecek bir yapıdır.

İnstagramdan Bikifi'yi Takip Et
Benzer İçerikler
Kimyasal Etkileşimler: Güçlü Etkileşimler
Güncel
Kimya

Kimyasal Etkileşimler: Güçlü Etkileşimler

İçeriğe Git
Modern Atom Teorisi: Atom Kavramının Tarihsel Gelişimi
Güncel
FizikKimya

Modern Atom Teorisi: Atom Kavramının Tarihsel Gelişimi

İçeriğe Git
Organik Kimya Hidrokarbonlar Detaylı Özet
Güncel
Kimya

Organik Kimya Hidrokarbonlar Detaylı Özet

İçeriğe Git
Hibritleşme ve Molekül Geometrisi
Güncel
Kimya

Hibritleşme ve Molekül Geometrisi

İçeriğe Git
Atom ve Periyodik Sistem: Modelleme ve Bohr Atom Modeli
Güncel
Kimya

Atom ve Periyodik Sistem: Modelleme ve Bohr Atom Modeli

İçeriğe Git
Periyodik Özellikler – Detaylı
Güncel
Kimya

Periyodik Özellikler – Detaylı

İçeriğe Git
Copyright © 2022 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo