Bikifi > Ders Notları, Konu Anlatımları, Türk Dili ve Edebiyatı > Günlük (Günce) Yazı Türü Özellikleri

Günlük (Günce) Yazı Türü Özellikleri

Günlük bir kişinin gün içerisinde yaşadıklarını tarihiyle birlikte her gün samimi bir ifadeyle yazmasıdır.

Günlüğün Tarihsel Gelişimi

İlk defa Romalılar zamanında kullanılmıştır. Bu günlükler duygusal değildir ve kısa notların birleşiminden oluşmuştur. Günlük tam anlamıyla Rönesans’ın sonlarına doğru gelişmeye ve değer kazanmaya başlamıştır. Romantizm akımıyla beraber yaygınlaşmış ve çoğalmıştır.

Dünya Edebiyatında Günlük

  • Romalıların yazdığı “commentarii” adlı kamu kuruluşlarında yazdıkları notlar ilk günlükler olarak nitelendirilmektedir.
  • Dünya edebiyatındaki örneklerinden bazıları bunlardır:
    • Stendhal’in günlüğü
    • Andre Gide’nin “Kalpazanlar”
    • Alexander Sergeyeviç Puşkin’in “ Gizli Günce” 
    • Thomas Man’ın “Doktor Faustas”
    • Paul Gauguin’in Markiz adalarında yazdığı günlük

Türk Edebiyatında Günlük

  • Edebiyatımızda ruznameler günlüklerin ilk örneği sayılır.
  • Evliya Çelebi’nin “Seyahatname” eseri ilk örneklerindendir.
  • Direktör Ali Bey’in Tanzimat döneminde kaleme aldığı “Seyahat Jurnali” Batılı anlamdaki ilk örneğidir.
  • Oğuz Atay’ın “Günlük” ve Cemal Süreya’nın “Günler” eseri de Türk edebiyatında bilinen eserlerdendir.
  • Türk Edebiyatında günlük türünde yazılmış eserlerin bazıları bunlardır:
    • Nurullah Ataç’ın “Günce”, “Uçuş Günlüğü”, “Gazi Günlüğü”, “Avusturya” Günlüğü”
    • Adalet Ağaoğlu’nun “Damla Damla Günler”
    • Salah Birsel’in “Günlük” ,” Kuşları Örtünmek”, Nezleli Karga, Bay Sessizlik, Aynalar Günlüğü
    • Oktay Akbal’ın “Yeryüzü Korkusu”, “Geçmişin Kuşları”, “Anılarda Görmek”
    • Falih Rıfkı Atay’ın ” Yolculuk Defteri”
    • Tomris Uyar’ın “Gündökümü”, “Sesler”, “Yüzler”,” Sokaklar”, “Günlerin Tortusu”

Günlük Özellikleri

  • Kişiye özeldir. Birinci kişi ağzı ile yazılan kısa yazılardır.
  • Kullanılan dil günlük konuşma dili gibi samimidir, kişi istediğini yazmakta özgürdür.
  • Konu kısıtlaması yoktur.
  • Kronolojik sırayla yazılır.
  • Günlük tutan kişi gün içerisinde yaşadıklarını değiştirmeden doğru bir şekilde yazar.
  • İç konuşma tekniği kullanılır. İnsanlar günlükleri içlerini dökmek için kullanabilir.
  • Günlükler kişiye özel olduğundan dolayı genellikle paylaşılmaz ama bazı sanatçıların yayınlanan günlükleri bulunmaktadır.
  • Divan edebiyatında günlüğün karşılığı ruznamedir. Tanzimat edebiyatında ise jurnal ismini almıştır.

Günlük Çeşitleri

Günlükler içe dönük ve dışa dönük olmak üzere 2’ye ayrılır.

İçe Dönük Günlükler

  • İçe dönük günlüklerde yazar kendi duygu ve düşüncelerini açıklar, hayatındaki sorunlardan yakınır.
  • Stendhal, Andre Gide ve Nurullah Ataç içe dönük günlük yazarları arasındadır.

Dışa Dönük Günlükler

  • Dışa dönük günlüklerde yazar kendi duygu ve düşüncelerinden çok günlük hayattaki sıkıntılardan, siyasetçilerden, yaşadığı dönemin zorluklarından bahseder.
  • Dışa dönük günlükler belge niteliğindedir.
  • Thomas Man ve Tomris Uyar dışa dönük günlük yazarları arasındadır.

Kişisel Hayatı Konu Alan Metinler Konu Listesi

  1. Mektup
  2. Günlük
  3. Anı
  4. Biyografi
  5. Otobiyografi
  6. Monogrofi
  7. Gezi Yazısı