Su Dalgaları

📅 02 Ağustos 2021|10 Eylül 2022
Güncel
Su Dalgaları

Konu Özeti

Su dalgaları, enine ve boyuna dalgaların birleşimi olan özel dalgalardır. Su molebküllerinin titreşim ve yayılma doğrultusu hem dik hem paraleldir. Su dalgaları yansıma, kırınım gibi davranışlar sergiler ve ortama göre hızı, dalga boyu değişebilir.

Bu konuda
  • Su dalgalarının tanımı ve genel özelliklerini
  • Yansıma ve kırınım olaylarını
  • Su dalgalarının frekans ölçümünü
öğreneceksiniz.

Su dalgaları, enine ve boyuna dalgaların birleşimi olan özel dalgalardır. Su moleküllerinin titreşim ve yayılma doğrultusu hem dik hem paraleldir.

Su dalgaları suyun yüzeyinde hareket eder. Yüzeyde hareket eden dalgaların üst kısmı tepe, alt kısmı çukur olarak adlandırılır. Dalganın tepe veya çukur noktasının denge noktasına olan uzaklığına ise genlik denir. Tepedeki su molekülleri dalga ile aynı yönde hareket ederken, çukurdaki su molekülleri zıt yönde hareket ederek çembersel yörüngede bir tur atar. Bu durumda bir tam dalga gerçekleştikten sonra su molekülünün yer değiştirmesi sıfır olur. Ancak derinliğin dalga boyundan daha az olduğu kıyılar gibi ortamlarda dipteki sürtünme kuvvetinden dolayı dalga hareketi engellenir ve dalgaların şekli bozulur.

Su dalgasını oluşturmak için diğer dalgalarda olduğu gibi bir kaynağa ihtiyaç duyulur. Doğrusal ve paralel su dalgaları için doğrusal dalga kaynağının suya batırılıp çıkarılması gerekir. Dairesel dalgalar için ise noktasal dalga kaynağının suya batırılıp çıkarılması gerekir.

Su derinliğinin her yerinde aynı olduğu bir ortamda doğrusal dalgalar daima dalga tepesine dik doğrultuda yayılır. Dairesel dalgalar ise yine dalga tepesine dik ve yarıçap doğrultusunda, her yöne doğru devamlı genişleyen halkalar şeklinde yayılır.

Doğrusal ve Dairesel Su Dalgalarında Yansıma

Su dalgaları da yay dalgaları gibi bir engele çarpıp geri yansır. Yansımanın şekli ise dalgaların çeşidine, çarptığı engelin biçimine ve engele geliş doğrultusuna bağlıdır.

Su dalgalarının yansımasında suyun derinliği ve kaynağın frekansı sabit olduğu sürece dalgaların dalga boyu, periyodu ve yayılma hızı değişmez.

Doğrusal Su Dalgalarında Yansıma

Doğrusal engele paralel şekilde gelen doğrusal su dalgası yine aynı şekilde yansıyarak doğrusal şekilde geri yansır. Doğrusal dalgaların yayılma doğrultusu engel yüzeyinin normali ile α açısı yapacak şekilde çarpar ise yüzeyin normali ile yine aynı açıyı yaparak geri yansır. Gelen dalganın normal (N) ile yaptığı açıya gelme açısı, yansıyan dalganın normal ile yaptığı açıya yansıma açısı denir. Yansıma ve gelme açısı daima eşittir.

Doğrusal Dalganın Düz Engelden Yansıması

Parabolik çukur engele gelen doğrusal dalgalar engelden yansıdığında dairesel olarak bir noktada toplanır. Dalgaların toplandığı bu noktaya engelin odak noktası (F) denir. Odak noktasında toplanan dalgalar yine dairesel olarak yayılmaya devam eder.

Doğrusal Dalgaların Çukur Engelden Yansıması

Parabolik tümsek engele çarpan doğrusal dalgalar ise sanki engelin arkasındaki odaktan yayılan dairesel dalgalar gibi yansır.

Tümsek Engel

🎉 Özetle parabolik engele gelen doğrusal dalgalar engelin şeklini alarak yansır.

Dairesel Su Dalgalarında Yansıma

Dairesel su dalgaları çukur engele çarptığında dalga kaynağının engele uzaklığına bağlı olarak yansırlar.

  • Parabolik çukur engelin odak noktasından gelen dalgalar doğrusal dalga olarak yansır. Aşağıda görüldüğü gibi.
Çukur Engelin Odak Noktasından Gelen Dalgaların Yansıması
  • Parabolik çukur engelin merkezinden gelen dairesel dalgalar, parabolik çukur engelden dairesel olarak yansıyıp engelin merkezinde toplanır. Sonrasında ise dairesel dalga olarak devam ederler. Aşağıda görüldüğü gibi.
Çukur Engelin Merkezinden Gelen Dalgaların Yansıması
  • Dairesel dalgalar parabolik tümsek engelden yansırken ise engelin arkasındaki bir noktadan geliyormuş gibi yansır. Bu nokta daima tümsek engel ile odak noktası arasındadır. Aşağıda görüldüğü gibi.
Dairesel Dalgaların Tümsek Engelden Yansıması
  • Parabolik çukur engelin odağında (F) oluşan dairesel dalgalar doğrusal engelden ve simetriğindeki bir kaynaktan geliyormuş gibi yansır. Simetriğindeki bu nokta aynı zamanda çukur engelin merkezidir.

Su Dalgalarının Yayılma Hızı

Dalgaların yayılma hızının sadece ortama bağlı olduğundan daha önce bahsetmiştik. Su dalgalarının hızı da ortamın bir etkisi olan derinlik ile değişir. Su dalgalarının hızını hesaplarken V=λ.f bağıntısında dalga boyu ve frekans bilinmelidir. Dalgaların frekansını ve boyunu ölçmek kolay değildir ve bunun için özel araçlar kullanılır. Dalganın frekansını ölçmek için stroboskop kullanılır. Stroboskop üzerinde eşit aralıklı yarıklar bulunan ve merkezi etrafında dönen bir araçtır.

Derin ortamdan sığ ortama geçen su dalgalarında kaynağın sabit olmasından dolayı frekans değişmezken dalga boyu küçülür. V=λ.f bağıntısında bu durum yazılır ise sığ ortama geçen dalganın hızı da küçülür. Yani Vderin > Vsığ , λderin> λsığ , fderin=fsığ ifadeleri yazılabilir.

Doğrusal Su Dalgalarında Kırılma

Birbirinden farklı ortamları ayıran ara kesit yüzeyine dik gelen dalgaların hızlarının azaldığını ve dalga boylarının küçüldüğünü fakat doğrultularının değişmediğini anlatmıştık. Fakat ara kesit yüzeyine 0 dereceden farklı bir açı ile gelen dalgaların ikinci ortama geçişinde doğrultusu değişir. Bu duruma su dalgalarında kırılma denir.

  • Derin ortamdan sığ ortama geçen doğrusal dalgalarının ara kesit yüzeyine açısı 0 dan farklı ise dalganın önce geçen kısmı sığ ortamda daha yavaş ilerler ve dalga kırınıma uğrar. Dalga boyları küçülürken frekansları değişmez. Yani Vderin > Vsığ , λderin> λsığ , fderin=fsığ ifadeleri yazılabilir.
  • Sığ ortamdan derin ortama geçen dalgalarda ise yine açı 0’dan farklı ise dalganın önce geçen kısmı daha hızlı ilerler ve dalganın o kısmı daha çok ilerler. Yani Vsığ < Vderin , λsığ < λderin , fsığ = fderin ifadeleri yazılabilir.

İnstagramdan Bikifi'yi Takip Et
9 Hafta📂 10. Sınıf Fizik
Benzer İçerikler
Su Dalgalarında Kırınım ve Girişim
Güncel
Fizik

Su Dalgalarında Kırınım ve Girişim

İçeriğe Git
Dalgalar
Güncel
Fizik

Dalgalar

İçeriğe Git
Aynalar
Güncel
Fizik

Aynalar

İçeriğe Git
Elektromanyetik Dalgalar
Güncel
Fizik

Elektromanyetik Dalgalar

İçeriğe Git
Işığın Kırınımı ve Işıkta Girişim Olayları
Güncel
Fizik

Işığın Kırınımı ve Işıkta Girişim Olayları

İçeriğe Git
Doppler Olayı
Güncel
Fizik

Doppler Olayı

İçeriğe Git
Copyright © 2022 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo