Burdasınız: Bikifi > Lise Ders Notları > Kimya Ders Notları > Redoks (İndirgenme – Yükseltgenme) Tepkimeleri

Redoks (İndirgenme – Yükseltgenme) Tepkimeleri

Elektron alış-verişi sonucu oluşan tepkimelere redoks tepkimeleri denilir. Redoks tepkimelerinde indirgenme ve yükseltgenme olayları gerçekleşir. Örneğin aşağıdaki görsel redoks tepkimelerini ifade etmektedir.

İndirgenme ve Yükseltgenme Kavramları

Bir atom ya da iyonun e€€^-€€ (elektron) almasıyla gerçekleşen olaya indirgenme, bu olayın gösterildiği tepkimeye indirgenme yarı tepkimesi denir. Örnek bir indirgenme yarı tepkimesi şu şekilde ifade edilir: $$2H^+ + 2e^- => H_2^0$$

Bir atom ya da iyonun e€€^–€€ vermesiyle gerçekleşen olaya yükseltgenme, bu olayın gösterildiği tepkimeye yükseltgenme yarı tepkimesi denir. Örnek bir indirgenme yarı tepkimesi şu şekilde ifade edilir: $$ Zn^0=> Zn^+2 + 2e^-$$

Günlük hayatta, indirgenme ve yükseltgenme tepkimeleri çok sık gözlemlenebilmektedir. Odunun yanması veya bileşiklerin elementlerine ayrılması bu tarz tepkimelere örnek olarak verilebilir.

Redoks Tepkimeleri

Redoks tepkimeleri indirgenme ve yükseltgenme yarı tepkimelerinin toplamı şeklinde ifade edilir. Örneğin;

$$ \text{İnd. yarı tep} => Cu_{(suda)}^{(+2)} + 2e^- => Cu_{(k)}^{(0)} $$ $$ \text{Yük. yarı tep} => Zn_{(k)}^0 => Zn_{(suda)}^{+2} + 2e^- $$ $$ \text{Redoks (Net) Tepkimesi} => Cu_{(suda)}^{(+2)} + Zn_{(k)}^0 => Cu_{(k)}^{(0)} + Zn_{(suda)}^{+2}$$

İndirgen – Yükseltgen Kavramı

Yükseltgenme yarı tepkimesinde açığa çıkan elektronların diğer bileşiği indirgemesinden ötürü, yükseltgenme yarı tepkimesindeki bileşiğe veya elemente indirgen madde denir.

İndirgenme yarı tepkimesinde açığa çıkan elektronların diğer bileşiği yükseltgemesinden ötürü, indirgenme yarı tepkimesindeki bileşiğe veya elemente yükseltgen madde denir.

Başka bir bakış açısıyla bu durum şu şekilde ifade edilebilir; Tepkimelerde elektron alarak indirgenen taneciklere yükseltgen, elektron vererek yükseltgenen taneciklere indirgen denir.

$$ Cu_{(suda)}^{(+2)} + Zn_{(k)}^0 => Cu_{(k)}^{(0)} + Zn_{(suda)}^{+2}$$

Yukarıdaki tepkimede Cu€€^2+€€ iyonları Zn metalini yükseltgediğinden yükseltgen özellik gösterir. Zn metali elektron vererek Cu€€^2+€€ iyonlarını indirgediğinden indirgen özellik gösterir.

Okusanız iyi olur: Yükseltgenme basamakları

Redoks Tepkimesinin Denkleştirilmesi

Redoks tepkimesini denkleştirirken sırasıyla şu adımlar takip edilmelidir:

  1. Tepkimeye giren ve tepkimede oluşan maddelerin bilinen yükseltgenme basamakları yazılır.
  2. Tepkimede bilinmeyen bütün elementlerin yükseltgenme basamakları bulunarak, elektron alış verişi yapan elementler veya iyonlar belirlenir.
  3. Alınan ve verilen elektron sayıları belirlenir.
  4. Alınan elektron ve verilen elektron sayıları eşitlenecek şekilde tepkime katsayıları yazılır.
  5. Elektronların çarpıldığı sayılar, o elektronun ait olduğu elementi içeren taneciğin katsayısı olarak yazılır ve bu şekilde yükseltgenme basamağı değişen elementler denkleştirilir.
  6. Yükseltgenme basamağı değişmeyen diğer elementler uygun katsayılar kullanılarak denkleştirilir.

Alternatif olarak redoks tepkimelerini yarı indirgenme ve yükseltgenme tepkimelerine ayırarak her iki tepkimenin elektron sayılarını eşitlemek yoluyla denkleştirme yapabilirsiniz.

Konu Anlatımı

Karşılaştırma

Diğer

Terimler

Bu yazı bikifi.com adresinden yazdırılmıştır. Sitemizdeki taban puan ve başarı sıralamaları bilgileri ÖSYM verileri kullanılarak tarafımızca derlenmiştir. Tercih yaparken ilgili kılavuzları incelemeniz tavsiye edilir.