Burdasınız: Bikifi > Lise Ders Notları > Kimya Ders Notları > Kovalent ve İyonik Bileşiklerin Adlandırılması

Kovalent ve İyonik Bileşiklerin Adlandırılması

İyonik ve kovalent bileşikleri adlandırırken sistematik adlandırma kullanılır. Sistematik adlandırma sayesinde adlandırılması yapılan bileşiğin sadece adına bakılarak kimyasal yapısı hakkında bilgi sahibi olunur ve karmaşıklık en aza iner. İyonik ve kovalent bileşikler farklı yöntemlerle isimlendirilir.

A) İyonik Bileşiklerin Adlandırılması

İyonik bileşikleri oluşturan atomlarda meydana gelen elektron alış-verişinden dolayı elektron veren atoma katyon, elektron alan atoma anyon denir. İyonik bileşikler adlandırılırken önce bileşikteki katyonun adı sonra da anyonun adı söylenir. Katyonların okunuşu elementin okunuşuyla aynıdır; ancak anyonlar okunurken elementin adının sonuna “-ür” eki eklenir. Böylece sofra tuzu olarak kullanılan NaCl bileşiği “sodyum klorür” şeklinde okunur. Aşağıdaki görselde sıkça kullanılan katyon ve anyonları görebilirsiniz.

1) Çok Atomlu İyonlarla Oluşan Bileşikler

İki veya daha fazla atomdan oluşan iyonlara çok atomlu iyonlar denir. Çok atomlu iyonlarla oluşan iyonik bileşiklerin isimlendirmesi yine önce katyon, sonra anyon adı söylenerek yapılır. Örneğin KClO3 bileşiği K+ (potasyum) ve ClO3 (klorat) iyonlarından oluşmaktadır. Bu bileşiğin adlandırılması potasyum klorat şeklindedir. Aşağıdaki görselde sıkça kullanılan çok atomlu iyonları görebilirsiniz.

2) İyonik Bileşiklerin Formüllerinin Yazılması

İyonik bir bileşiğin adını ve bileşikteki iyonların yüklerini bildiğimizde bileşiğin kimyasal formülünü yazabiliriz. Formül yazılırken şu kurallara dikkat edilir;

  • Önce katyon, sonra anyon yazılır
  • Toplam yük miktarı sıfır olmak zorundadır.
  • Yük miktarının sabit kalması için Ax+ kayonu ve By- anyonundan oluşan bir bileşik AyBx şeklinde ifade edilir.
  • Eğer x ve y ler arasında sadeleşme yapılabiliyorsa sadeleşme yapılır.
  • Eğer bileşikte çok atomlu iyon varsa çok atomlu iyon parantez içinde yazılır. Örneğin Fe+3 ile SO4-2 iyonlarından oluşan bir iyonik bileşik şu şekilde gösterilir: Fe2(SO4)3 – Demir (III) Sülfat

B) Kovalent Bileşiklerin Adlandırılması

Kovalent bağlı bileşikler de iyonik bağlı bileşiklere benzer bir şekilde adlandırılır. Kovalent bağlı bileşiklerde elektronegatifliği az olan element, katyon gibi; elektronegatifliği çok olan element ise anyon gibi davranır ve bu şekilde isimlendirmelere dahil olurlar. Ancak ametaller atomlarını birden fazla değer alabildiği için birbirleriyle farklı oranlarda bileşik yapabilirler. Örneğin NO, NO2, N2O4 gibi kovalent bileşikler oluşabilir. Bu şekilde oluşan her bir kovalent bileşiğin adlandırması farklıdır ve sadeleştirme yapılmaz. Bu yüzden kovalent bileşikleri isimlendirirken latince sayılar ön ek olarak kullanılır.

Latince ön ekler hakkında bazı kurallar

  • Bu ön ekler kullanılarak oluşturulan kovalent bileşiklerde ses uyumları uygulanmaktadır. Yani CO bileşiği, “karbon monooksit” yerine “karbon monoksit” şeklinde adlandırma yapılmaktadır.
  • Ses uyumu kuralı N2O4 gibi bileşiklerde de geçerlidir. Adlandırma dizaot tetraoksit şeklinde değil, diazot tetroksit şeklinde yapılır.
  • Hidrojenin halojenlerle oluşturduğu bileşikler adlandırılırken, halojenin önüne mono ön eki koyulmaz. Örneğin HF bileşiği hidrojen florür şeklinde adlandırılır. (Bunun nedeni hidrojenlerin halojenlerle yaptığı bütün bileşiklerde sabit bir yükünün olması)

Kovalent bileşiklerin bir kaçının isimlendirme örnekleri

  • CO: Karbon monoksit
  • CO2: Karbon dioksit
  • NO: Azot monoksit
  • N2O: Diazot monoksit
  • N2O5: Dizaot pentaoksit
  • HCl: Hidrojen klorür
  • IF3: İyot triflorür

Konu Anlatımı

Karşılaştırma

Diğer

Terimler

Bu yazı bikifi.com adresinden yazdırılmıştır. Sitemizdeki taban puan ve başarı sıralamaları bilgileri ÖSYM verileri kullanılarak tarafımızca derlenmiştir. Tercih yaparken ilgili kılavuzları incelemeniz tavsiye edilir.