Burdasınız: Bikifi > Lise Ders Notları > Biyoloji Ders Notları > Canlıların Sınıflandırılması: Hayvanlar Alemi/Omurgasızlar

Canlıların Sınıflandırılması: Hayvanlar Alemi/Omurgasızlar

canlilari-siniflandirma

Çok Hücreli, ökaryot canlılardır. “Hayvan” sözcüğü, günlük kullanımda esasen insan dışı nefes alan ve hareket eden şeyleri ifade etmek için kullanılırsa da biyolojik bağlamda insanı da içerir. Gerekli besin maddelerini ortamdan hazır olarak alırlar yani heterotrofturlar. Süngerler hariç çoğu epitel, bağ, sinir, kas gibi dokulara sahiptir.

Hayvan hücreleri; hücre çeperi bulundurmaz ve fazla besinleri glikojen şeklinde depo eder. Büyüme ve gelişmeleri sınırlıdır.

Hayvanlar alemi; omurgasızlar ve kordalı hayvanlar olmak üzere iki şube altında incelenirler. Kordalı hayvanlar ise ilkel kordalılar ve omurgalılar olmak üzere 2 grupta incelenir.

hayvanlar-alemi

Omurgasız Hayvanlar

Hayvanlar aleminin en geniş kısmını (yaklaşık %95’ten fazlası) omurgasızlar kapsar. Süngerler hariç, hepsinde sinir sistemi vardır ve sinir ipleri karın kısmından geçer. Yapılarında çoğunlukla bir iç iskelet bulunmaz. Bazılarında vücudun dış kısmını örten ve destekleyen dış iskelete rastlanır. Embriyonik dönemde solungaç yarığı ve yaşamlarının hiçbir evresinde, vücuda desteklik sağlayan sırt ipliği (notokord) bulunmaz.  Dolaşım sistemi bulunanların çoğunda açık kan dolaşımı görülür. Ancak toprak solucanı ve ahtapot gibi canlılarda kapalı kan dolaşımı da görülür.

Süngerler, sölentereler, solucanlar, yumuşakçalar, eklembacaklılar ve derisi dikenliler olmak üzere 6 gruba ayrılır.

omurgasizlar

Süngerler

Denizlerde veya tatlı sularda yaşarlar. Hiç bir özelleşme olmadığından en basit yapılı hayvanlardır. Organ veya sistemlerin çoğu bu canlılarda bulunmaz. Genellikle simetrisi olmayan canlılardır. Eşeysiz ve eşeyli olarak üreyebilirler. Kendilerine özgü bir iç iskelete sahiptirler. Vücutlarında por adı verilen delikler vardır ve buradan geçen suları filtreleyerek (sudaki küçük canlılarla) beslenirler.

Sölenterler

Yumuşak vücutlu etçil hayvanlardır. Çoğu denizlerde, az bir kısmı da tatlı sularda yaşar. Denizanası, deniz şakayığı, mercan, deniz lalesi, hidra gibi türleri içeren omurgasız sınıfıdır.

Vücutlarının ortasında sindirimin gerçekleştiği bir boşluk bulunur. Bu boşluğa açılan bir delik hem ağız hem de anüs görevi yapar. Ağzın etrafında bulunan tentaküller avlarını yakalamaya ve sindirim boşluğu içerisine itmeye yarar. Eşeyli ve eşeysiz ürerler. Çoğunun hayat döngüsünde polip ve medüz olmak üzere iki evre görülür.

Solucanlar

İki taraflı (bilateral) simetriye sahip olan canlılardır. Embriyonun gelişim döneminde organlar ektoderm (diş deri), mezoderm (orta deri) ve endoderm (iç deri) olmak üzere üç doku tabakasından farklılaşırlar. Solucanlar çoğunlukla eşeyli ürerler. 3 grupta incelenir.

  1. Yassı solucanlar: İsimleri gibi vücutları da yassı, yumuşak ve incedir. Vücutlarında ağız ve anüs görevi yapan tek bir açıklık bulunur. Bazı türleri parazit olarak beslenirler. En gelişmemiş solucan grubudur.
  2. Yuvarlak solucanlar: Yuvarlak solucanlarda isimleri gibi yuvarlak ve uzundur. Vücutlarında ağız ve anüs yapısı ayrı olarak bulunur (ilk defa bu grubun ağzı ve anüsü ayrıdır). Bazı türleri iç parazit olarak yaşar. Parazit olarak yaşayanlar askaris, kancalı kurt, trişin ve fil hastalığı gibi hastalıklar yaparlar.
  3. Halkalı (toparak) solucanlar: İsminden anlaşıldığı gibi vücutları halkalı yapıdadır. Solucanların en gelişmiş grubudur. Kapalı kan dolaşımı, boşaltım için özelleşmiş yapıları ve merkezi sinir sistemi gibi gelişmiş yapıları vardır. Bazıları etçil olup, bazıları çürümekte olan bitkilerle beslenir. Eşeyli ürerler. Toprak solucanı bu gruba iyi bir örnektir.

Yumuşakçalar

Vücutları yumuşak ve segmentsindir. Çoğunda kabuk bulunur (salyangozlardaki gibi). Ancak mürekkep balığında iç iskelet bulunur. Bunun gibi bir istisna da sümüklü böceklerde dış iskelet olmamasıdır. Suda yaşayanlar solungaç, karada yaşayanlar deri (vücut yüzeyiyle) solunumu yaparlar. Genellikle açık dolaşım görülür. Eşeyli üreme ile ürerler.

Sümüklü böcek

Sümüklü böcek

Eklembacaklılar

Hayvanlar aleminin en geniş şubesidir ve bilinen türlerin yaklaşık ¾ ünü içerir. Omurgasız hayvanların kara hayatına en iyi uyum yapmış grubudur. Çizgili kasları vardır bu yüzden hızlı hareket ederler. Kitin yapılı dış iskeletleri vardır. Eklembacaklılar içinde etçil, otçul ve hem etçil, hem otçul beslenen türler vardır. Sindirim sistemleri tamdır ve ağız yapıları beslenme tarzına göre farklılıklar gösterir. Eklembacaklılar; kabuklular, örümcekgiller, çok ayaklılar ve böcekler olmak üzere 4 kategoride incelenirler.

  1. Kabuklular: İki çift anten taşıyan, solungaç solunumu yapan kabuklu omurgasızlardır. Kabukları çok serttir. Rutubetli yerlerde ve su kenarlarında yaşarlar. Karides, yengeç, su pireleri ve istakoz en tanınan örnekleridir. 
  2. Örümcekgiller: Dört ayaklı antensiz eklem bacaklı grubudur. Bir çoğu kitapsı akciğer ile solunum yaparlar. Çoğu karada yaşar. Vücutları baş ve göğüs olmak üzere iki bölmelidir. Göğüslerinden ekstra 4 bacak daha çıkar.
  3. Çok ayaklılar: Solucana benzeyen ancak çok ayağı bulunan eklembacaklı türüdür. Zehirli üyeleri vardır. 
  4. Böcekler: En geniş hayvan grubudur. Üç çift bacakları ve bir çift antenleri vardır. Trake denilen borularla solunum yaparlar. Bir çoğunda kanat bulunur. Vücutları; baş, göğüs ve karın olmak üzere 3 segmentten oluşmuştur. Bazıları başkalaşım geçirir. Arılar, kelebekler, pireler ve hamam böceği gibi türleri içinde barındırır.

Derisi Dikenliler

Bütün tüleri denizlerde yaşar. Derileri dikenlidir ve vücur çeperlerinde kalker plakalar bulunur. Bu plakalar iç iskelet sistemini oluşturur. Vücutlarında savunma amaçlı dikensi çıkıntılar vardır. Rejenerasyon (yenilenme) yetenekleri yüksektir. Deniz yıldızı örnek olarak verilebilir.

Hayvanlar alemi konu anlatımının devamına aşağıdan ulaşabilirsiniz.

Yazı serisinin devamı

  1. Canlıların Sınıflandırılması: Giriş
  2. Canlıların Sınıflandırılması: Virüsler
  3. Canlıların Sınıflandırılması: Prokaryot Canlılar
  4. Canlıların Sınıflandırılması: Protistalar Alemi
  5. Canlıların Sınıflandırılması: Mantarlar Alemi
  6. Canlıların Sınıflandırılması: Bitkiler Alemi
  7. Canlıların Sınıflandırılması: Hayvanlar Alemi/Omurgasızlar (şuan okuduğunuz yazı)
  8. Canlıların Sınıflandırılması: Hayvanlar Alemi/Kordalılar

Konu Anlatımı

Karşılaştırma

Diğer

Terimler

Bu yazı bikifi.com adresinden yazdırılmıştır. Sitemizdeki taban puan ve başarı sıralamaları bilgileri ÖSYM verileri kullanılarak tarafımızca derlenmiştir. Tercih yaparken ilgili kılavuzları incelemeniz tavsiye edilir.