Nüfusun Özelliklerini Belirleyen Unsurlar

📅 03 Eylül 2022|03 Eylül 2022
Güncel
Nüfusun Özelliklerini Belirleyen Unsurlar

Konu Özeti

Nüfus; belirli bir zamanda sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısına denir. Nüfus her an değişmekte olan dinamik bir olaydır.

Bu konuda
  • Nüfus tanımını ve tarihsel gelişimini
  • Nüfusun özelliklerini belirleyen unsurları
öğreneceksiniz.

Nüfus Nedir?

Nüfus; belirli bir zamanda sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısına denir. Nüfus her an değişmekte olan dinamik bir olaydır. Doğumlar ve ölümler gerçekleşirken bir yandan göçler yaşanmakta ve insanların nitelikleri zamanla değişmektedir. Bu nedenlerle nüfusun miktarı ve niteliklerinin dağılışında değişiklikler de söz konusu olmaktadır.

Nüfus Sayımı ve Tarihçesi

Nüfus sayımı; belirli bir zamanda belirli bir alanda yaşayan insanlara ilişkin demografik, ekonomik, toplumsal verilerin toplanma, değerlendirilme, analiz edilme ve yayınlanma işlemlerinin hepsine denilmektedir.

Dünya’daki ilk nüfus sayımların Babil’de ve Çin’de MÖ. 4000’de yapıldığı bilinmektedir. Modern anlamda ilk nüfus sayımının ise İngiliz ve Fransız sömürgelerinde 1665 yılında yapıldığı kabul edilmektedir. İlk periyodik ve modern nüfus sayımları olarak İsveç’te 1748’de ve Danimarka’da 1769 yapılan sayımlar daha çok kabul edilmektedir. Osmanlı İmparatorluğunda ise ilk nüfus sayımı 1831 yılında II. Mahmut Dönemi’nde gerçekleştirilmiştir. Türkiye’de nüfus sayımı ise ilk defa 1927 yılında yapılmıştır. Günümüzde de nüfus sayımları Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılmaktadır.

Dünya’da en çok uygulanan nüfus sayım yöntemleri iki tanedir: De Facto ve De Jure.De facto yöntemi; sayım günü bulunulan yer esas alınmak suretiyle veri toplama işlemidir. De jure yöntemi ise; nüfusun daimi ikametgahı esas alınarak veri toplama işlemidir.

Reklam

Nüfusun Özelliklerini Belirleyen Unsurlar

Nüfusun özelliklerini belirleyen unsurlar; nüfusun cinsiyet yapısı, ortalama yaşam süresi ve yaş grubu, doğum-ölüm ve okuryazar oranının yanı sıra nüfus artış hızı, çalışan nüfusun sektörel dağılımı, kır ve şehir nüfusunun dağılışıdır.

Nüfusun Cinsiyet Yapısı

Genel anlamıyla nüfusun kadın ve erkek nüfus olarak dağılımıdır. Dünya üzerinde kadın-erkek dağılımı dengelidir. Ortalama yaşam süreleri uzun olduğu için yaşlı nüfus içerisinde kadınların oranı fazladır. Göç gönderen ülkelerde kadın nüfus oranı yüksektir. Çünkü göç edenler genellikle erkeklerdir. Savaş yaşamış ülkelerde de kadın nüfusunun fazla olduğu gözlemlenmektedir.

Ortalama Yaşam Süresi

Bir ülkede beklenen ve tahmin edilen yaşam süresine ortalama yaşam süresi denir. Ülkelerin sağlıktaki seviyeleri ile doğrudan ilişkili ve gelişmişliğin göstergelerinden biri ortalama yaşam süresinin uzunluğudur. Dünyadaki ortalama yaşam süresi 2015 yılı Birleşmiş Milletler verilerine
göre 72 yıldır.

Nüfusun Yaş Gruplarına Dağılımı

Nüfusun yaş gruplarına dağılımı üçe ayrılmaktadır: Genç nüfus (0-14 yaş), olgun nüfus (15-64 yaş) ve yaşlı nüfus (65 yaş ve üzeri). Nüfusun yaş özelliği toplumların şimdiki ve gelecekteki sosyal ve ekonomik durumlarını ortaya koymak ve değerlendirmek açısından en önemli göstergedir. Gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfusun, gelişmemiş ülkelerde ise genç nüfusun fazla olduğu gözlemlenmektedir. Aynı zamanda 0-14 yaş ve 65 yaş üzeri için bağımlı nüfus tabiri de kullanılmaktadır.

Okuryazar Oranı

Bir ülkenin okuryazar oranı o ülkenin gelişmişlik seviyesi hakkında bilgi vermektedir. Gelişmiş ülkelerde okuryazar oranları yüksek iken gelişmemiş ülkelerde okuryazar oranı düşüktür. ABD, Japonya ve Avrupa ülkelerinde okuryazar oranları %100’e yakındır. Buna karşılık Afrika, Doğu Asya, Arabistan Yarımadası ve Büyük Okyanus’taki adalarda okuryazar oranları oldukça düşüktür.

Doğum ve Ölüm Oranları

Dünya genelinde bir yıl içinde meydana gelen doğum sayısının toplam nüfusa oranına doğum oranı; bir yıl içinde meydana gelen ölüm sayısının toplam nüfusa oranına da ölüm oranı denir. Gelişmiş ülkelerde doğum ve ölüm oranları az iken; gelişmemiş ülkelerde bu iki oran yüksektir.

Nüfus Artış Oranı

Bir ülkede bir yıl içerisinde doğanlar ile ölenler arasındaki farka doğal nüfus artışı denir. Doğumlar, ölümlerden fazla ise o ülkede doğal nüfus artışı var demektir. Doğal nüfus artışına ek olarak göçlerin etkisiyle meydana gelen nüfus artışına da gerçek nüfus artışı denir.

Gelişmiş ülkelerde doğal nüfus artış hızı düşüktür. Bu tür ülkelerde çocuk nüfus oranı az, yaşlı nüfus oranı fazladır. Gelişmemiş ülkelerde ise doğal nüfus artışının hızlı olmasından dolayı genç nüfus fazla, yaşlı nüfus azdır.

Reklam

Nüfus artışının nedenleri şu şekildedir;

  • Sağlık alanındaki olumlu gelişmeler,
  • Beslenme ve barınma şartlarının iyileşmesi,
  • Nüfus planlamasının yapılması,
  • Ölümlerin azalması,
  • İnsan ömrünün uzaması,
  • Savaşların azalması,
  • Ekonomik ve sosyal şartların iyileşmesi
  • Gelişmemiş ülkelerdeki evlilik yaşının düşük ve doğum oranının yüksek olmasıdır

Nüfus Artışının Olumlu Sonuçları

  • Mal ve hizmete talep artması,
  • İşçi ücretlerinin azalması,
  • Nüfus dinamizminin artması,
  • Ülke savunma kaynaklarının artması,
  • Vergi gelirlerinin artması,
  • Ekonomide çeşitliliğin artması,
  • Yeni endüstri kollarının ortaya çıkmasıdır.

Nüfus Artışının Olumsuz Sonuçları

  • Kalkınma hızının yavaşlaması,
  • İşsizliğin ve tüketimin artması,
  • Şehirleşme hızının artması,
  • İç ve dış göçlerin yaşanması,
  • Konut sıkıntısının artması,
  • Milli gelirin ve gayri safi milli hasılanın azalması gibi sosyal ve ekonomik sorunların oluşması,
  • Bağımlı nüfusun artması,
  • Belediye hizmetlerinin zorlaşmasıdır.

📚ÖNEMLİ BİLGİ: Bir ülkede ekonomik gelişme hızı, nüfus artış hızına paralel gidiyorsa nüfusun artması olumsuz sonuçlar yaratmaz.

Şehir ve Kırsal Nüfusu

Ülkelerin gelişmişlik özelliklerine göre değişiklik göstermektedir. Gelişmiş ülkelerde nüfusun büyük bir bölümü kentlerde yaşamaktadır. Gelişmemiş ülkelerde ise kırsal kesimde yaşayan sayısı daha fazladır. Bu durumda kentlerdeki sanayileşme ve kırdan kente göçlerin önemi de fazladır.

Gelişmiş ülkelerde aktif nüfusun büyük bölümü sanayi ve hizmetler sektöründe; gelişmemiş ülkelerde ise tarım sektöründe çalışmaktadır.

Nüfus ile Kalkınma Arasındaki İlişki

Nüfus, ülkenin kalkınmasında önemli faktörlerden birisidir. Ancak ülkelerin kalkınmasında bu nüfusun eğitim durumu, iş kollarına göre dağılımı, kır ve kent nüfus oranları, yaş gruplarına dağılımı gibi özelliklerde nüfus miktarından daha önemlidir. Ülkeler, nüfusun yapısal özelliklerine göre kalkınma planlarını hayata geçirmekte ve kaynaklarını doğru kullanmaya çalışmaktadır. Ekonomik olarak büyümek için de nüfusun bu özellikleri dikkate alınmaktadır. Nüfus artışının durduğu Batı Avrupa ve Japonya’da nüfus giderek yaşlanmakta ve bu ülkeler nüfuslarını artırmaya yönelik planlamalar yapmaktadır. Buna karşılık artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılayamayan ülkelerde ise sosyal yapıyı zayıflatan sorunlar baş göstermektedir.

Reklam

📚ÖNEMLİ BİLGİ: Aynı zamanda bir yerde nüfusun artması ile iş imkanları arasında da paralellik varsa oradaki nüfus artışında dış göçler etkilidir.

Benzer İçerikler
Nüfus Yoğunluğu ve Nüfus Piramitleri
Güncel
Coğrafya

Nüfus Yoğunluğu ve Nüfus Piramitleri

İçeriğe Git>
Türkiye’de Nüfus
Güncel
Coğrafya

Türkiye’de Nüfus

İçeriğe Git>
Yerleşmeler
Güncel
Coğrafya

Yerleşmeler

İçeriğe Git>
Dünya Nüfusunun Tarihi ve Dağılışı
Güncel
Coğrafya

Dünya Nüfusunun Tarihi ve Dağılışı

İçeriğe Git>
Göçler ve Göç Türleri
Güncel
Coğrafya

Göçler ve Göç Türleri

İçeriğe Git>
Türkiye’de Göçler
Güncel
Coğrafya

Türkiye’de Göçler

İçeriğe Git>
Copyright © 2022 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo