1. Bikifi
  2. Lise Ders Notları
  3. Türk Dili ve Edebiyatı Ders Notları
  4. Röportaj Özellikleri ve Türleri

Röportaj Özellikleri ve Türleri

Röportaj; bir olayı açıklamak, bir durumu ortaya koymak, bir konu hakkında insanları aydınlatmak amacıyla oluşmuş gazete ve dergi yazılarına denir.

Röportaj Türünün Özellikleri

  • Röportajlar tarihi belge niteliği taşımaktadır.
  • Genellikle kısa cümlelerden oluşurlar ve bu şekilde anlatıma hareketlilik katılmış olur.
  • Örneklendirme, tanık gösterme ve karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılır.
  • Betimleyici, öyküleyici, açıklayıcı, tartışmacı anlatım biçimleri sıkça kullanılır.
  • Yazar, olayı yerinde gördükten sonra farklı kişilere sorarak yazar.
  • Yazar bilgi ve belge toplar, resim ve fotoğraflarla röportajı zenginleştirir.
  • Yazar olayı detaylarıyla anlatır, kendi fikirlerini ve yorumlarını katar.
  • Röportajın dayandığı unsurlar:
    • Araştırma
    • İnceleme
    • Somut Olgular
    • Gezip Görme
    • Soruşturma

Röportaj Türleri

Röportajlar birçok farklı açıdan sınıflandırılabilir. Röportajlar; sunuş biçimi, yazarın izlediği yöntem, uzunluk ve konularına göre olmak üzere 4 başlıkta sınıflandırılır.

1. Sunuş Biçimi Bakımından Röportajlar

Alman Röportajı: En eski röportaj biçimlerinde biri olan Alman röportajında yazar, yazıya kendini katar ve yazıyı kendisinin etrafında döndürür.

Amerikan Röportajı: Amerikan röportajlarında okuyucuya en son verilmesi gerekenler ilk paragrafta verilerek okuyucu şaşırtılır.

2. Yazarın İzlediği Yöntem Bakımından Röportajlar

Konuşmaya Dayalı Röportaj: Mülakat şeklinde yapılan röportajlardır. Tanınmış, ünlü kişilere soru sorma esasına dayalı bir röportaj türüdür.

Belgesel Röportaj: Sözlü ve yazılı kaynaklardan araştırma yapılması ve bilgi toplanmasıyla oluşan röportajlardır.

3. Uzunluk Bakımından Röportajlar

Tek Röportaj: Gazete veya dergilerde çokça yer alan röportaj türüdür. Tek röportajlar, tek bir yazı ile oluşturulan röportajlardır.

Dizi Röportaj: Bir konuyu farklı açılardan ele alarak daha detaylı bir araştırma ve inceleme sonucu oluşan uzun görüşmelere dayanan bir röportaj türüdür.

4. Konularına Göre Röportajlar

Bir Yeri Konu Alan Röportaj: Yazarın bir bölgeye gidip o bölgedeki olayı kendisinin görüp incelemesi, araştırması, yerel halka danışmasına dayalı bir röportaj türüdür. Yazar o bölge hakkında edindiği bilgileri resim, fotoğraf veya videolarla destekleyebilir.

İnsanı Konu Alan Röportaj: Tanınmış, ünlü kişilerle soru-cevap şeklinde oluşturulan bir röportaj türüdür. Yazar ünlü kişiye insanların merak edeceği, ilgilerini çekeceği türde sorular sorar.

Eşyayı Konu Alan Röportaj: Yazar bir eşya hakkında detaylıca araştırma yapmalı ve o eşyayı tüm açılarıyla ele almalıdır. Açıklayıcı ve betimleyici anlatım özelliklerinin sıkça kullanıldığı bir röportaj türüdür. Amaç o eşya hakkında insanları bilgilendirmektir.

Dünya Edebiyatında Röportaj

  • Röportaj, 20. yüzyılda Amerika‘da ortaya çıkmış gazete çevresinde gelişen bir türdür.
  • Röportaj türünde eser vermiş yazarlar:
    • Jack London
    • Ernest Hemingway
    • Maksim Gorki

Türk Edebiyatında Röportaj

  • Türk edebiyatında röportajın gerçek anlamda gelişmesi 1950‘li yıllarda gerçekleşmiştir.
  • Türkiye’deki çok partili siyasi hayata geçiş ve köyden kente göç sonucunda oluşunda toplumsal konular röportajların konusu olmuştur.
  • Cumhuriyet döneminde önemli röportajlar ve yazarları:
    • Yaşar Kemal “Çukurova Yana Yana”, “Bir Bulut Kaynıyor”, “Peri Bacaları”, “Bu Diyar Baştan Başa”
    • Fikret Oytam “Ha Bu Diyar”, “Topraksızlar”
    • Necmi Onur “Mezarlarında Yaşayanlar”
    • Halil Aytekin “Doğuda Kıtlık Vardı”
    • Tahir Kutsi Makal “İç Göç”, “Acı Yo”
    • Celalettin Çetin “Büyük Göç”
  • Türk edebiyatında röportaj türünde eser vermiş önemli sanatçılar:
    • Yaşar Kemal
    • Fikret Otyam
    • Bekir Yıldız
    • Dursun Akçam
    • Yılmaz Çetiner
    • Halit Çapın
    • Hikmet Çetinkaya
    • Işıl Özgentürk
    • Refik Durbaş
    • Ruşen Eşref Ünaydın
    • Hikmet Feridun Es
    • Mete Akyol

Gazete Çevresinde Gelişen Metinler Konu Listesi

  1. Makale
  2. Deneme
  3. Sohbet (Söyleşi)
  4. Fıkra (Köşe Yazısı)
  5. Eleştiri (Tenkit)
  6. Röportaj
  7. Haber Metni