Madde ve Özellikleri: Madde ve Özkütle

📅 14 Ekim 2019|28 Haziran 2022
Güncel
Madde ve Özellikleri: Madde ve Özkütle

Konu Özeti

Madde ve maddenin sahip olduğu özkütle, hacim kavramları sıkça kullanılsa da temelde oldukça önemli olan bu kavramları tam olarak anlamak çok kritiktir. Özkütle, hacim gibi kavramların ölçüm yöntemlerini öğrenmek ve maddenin halleri ile ilgili bilgi sahibi olmak fizik bilimine giriş için oldukça önemlidir.

Bu konuda
  • Madde ve cismin tanımlarını
  • Özkütle, kütle, hacim arasındaki ilişkiyi ve bu kavramalrın ölçülmesini
öğreneceksiniz.

Madde; boşlukta yer kaplayan, hacmi ,kütlesi ve eylemsizliği olan tanecikli yapıdır. Taş, hava, sıra vb. maddedir. Bütün maddeler atomlardan oluşur, tanecikli ve boşluklu yapıya sahiptir; ışık, ses, radyo dalgaları, akıl gibi kavramlar bu madde şartlarını sağlamamaktadır. Katı maddelerin şekil almış haline ise cisim denir. Örnek vermek gerekirse demir madde iken şekillenmiş hali olan tel, cisimdir.

Özkütle, Kütle ve Hacim İlişkisi

Kütle

Değişmeyen madde miktarıdır. Eşit kollu terazi ile ölçülür, m sembolü ile gösterilir çünkü ingilizcede ”mass” sözcüğü kütle anlamına gelmektedir ve bu yüzden de baş harfiyle simgelenir. Kütlenin SI birimi kg‘dır fakat kütlenin çok büyük ya da çok küçük olması halinde katları veya askatları kullanılabilir. Aşağıdaki şekile ek olarak kg’ın 100 katına Kental(q) ve 1000 katına ise Ton(t) denir.

Katlar ve İsimlerSembolKilogram KarşılığıÇarpan
Tont1000 kg
Kentalq100 kg
Kilogramkg1 kg
Hektogramhg0,1 kg
Dekagramdak0,01 kg
Gramg0,001 kg
Desigramdg0,0001 kg
Santigramcg0,00001 kg
Miligrammg0,000001 kg
Katlar ve İsimler Sembol Kilogram Karşılığı Çarpan

Hacim

Maddenin uzayda kapladığı yerdir. V (volume) sembolü ile gösterilir SI birim sisteminde birimi tür. Hacmin çok büyük ve ya çok küçük olma durumunda katları veye askatları kullanılır. Sıvılarda hacim ölçüsü olarak litre(l) kullanılabilir.

Maddelerin hacimleri hesaplanırken farklı yöntemler kullanılabilir. Akışkanların hacmini hesaplarken konulduğu kabın hacmini bilmek yeterli olurken katılarda ise hacim cismin şekline göre belli yöntemlerle hesaplanır.

Katı cisim düzgün geometrik şekilde ise bunun için türetilmiş hacim formülleri ile hesaplanabilir ancak düzgün geometrik şekilli değil ise katı cisim çözünmediği bir sıvının içerisine atılarak hacmi ölçülür. Sıvıların hacmi, ölçeklendirilmiş dereceli silindir benzeri kaplar yardımıyla ölçülür.

Dereceli Silindir kabıyla hacim ölçümü

Düzgün Geometrik Cisimlerin Hacimlerinin Ölçülmesi

Düzgün geometrik şekle sahip katıların hacmi heaplanırken cismin eni, boyu ve yüksekliği çarpılır. Düzgün geometrik cisimlerin hacmini hesaplamak için kullanılan formüller bu yöntemle türetilmiştir.

Düzgün Geometrik Cisimlerin Hacimlerinin Ölçülmesi

Dereceli silindir: Sıvıların hacimlerini ölçmeye yarayan eşit bölmeli, cam veya plastik şeffaf kaplardır.

Dereceli Silindir kabıyla hacim ölçümü

Taşırma kabı: Akma seviyesine kadar sıvı alabilen ve içine bir cisim atıldığında cismin hacmi kadar sıvının başka bir kaba akmasını sağlayan kaplardır.

Taşırma Kabı

Özkütle

Sabit sıcaklık ve basınç altında, birim hacimde değişmeyen madde miktarına denir. Özkütle (density) d sembolü ile gösterilir ve SI birim sistemindeki birimi tür. formülü ile hesaplanır ve birimi çeşitlenebilir; bu çeşitlere örnek verilebilir.

Karışımın Özkütlesi

Sabit basınç ve sıcaklıkta iki ya da daha fazla maddenin kimyasal özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle elde edilen yeni maddeye karışım denir. Karışımda kullanılan maddeler birbiri içerisinde çözünüyor ise elde edilen karışım homojen olur. Homojen karışımların özkütlesi şeklinde gösterilir. Kütlesi hacmi olan bir sıvı ile kütlesi hacmi olan başka bir sıvı karıştırıldığında yeni karışımın öz kütlesi şeklinde hesaplanır. Özetle karıştırılan sıvı sayısı artsa dahi şeklinde özkütle hesaplanabilir.

  • Eşit kütle kullanılarak oluşturulan karışımın özkütlesi
  • Eşit hacimde alınarak elde edilen karışımın özkütlesi şeklinde hesaplanır.
  • Kaplardaki sıvıların tamamı alınarak elde edilen karışımın özkütlesi ise olur

Birbirine karışmayan sıvılar aynı kaba koyulduğunda özkütlesi küçük olan üstte büyük olan altta birikir ve buna suya dökülen yağın yüzeyde birikmesi örnek verilebilir.

Birbirine karışmayan sıvılar aynı kaba koyulduğunda özkütlesi küçük olan üstte büyük olan altta birikir ve buna suya dökülen yağın yüzeyde birikmesi örnek verilebilir.

Özkütlenin Hayatımızdaki Yeri ve Önemi

  • Saf maddelerin (aynı cins atom ya da moleküllerden oluşan) sıcaklığa göre değişen bir özkütlesi bulunur. Sabit sıcaklık altında bu özkütle saf maddenin için sabittir ve konuma veya miktara göre değişmez.
  • Özkütle farkından dolayı saf maddeler içerisine atılan (ve birbirinde çözünmeyen) karışımlar birbirinden ayrıştırılabilmektedir. Örneğin; zeytinyağı – su, mazot – su karışımları özkütle farkı sayesinde kolayca birbirinden ayrılır.
  • Günlük hayatta; kuyumculuk faaliyetlerinde (altın madenciliğinde vb.), porselen yapımında, ebru sanatında ve kan tahlillerinin sonuçlandırılmasında özkütleden faydalanılır.
İnstagramdan Bikifi'yi Takip Et
✍ Ders Notları
📜 Terimler
4 Hafta📂 9. Sınıf Fizik
Benzer İçerikler
Newton’un Hareket Yasaları
Güncel
Fizik

Newton’un Hareket Yasaları

İçeriğe Git
Ağırlık Merkezi ve Kütle Merkezi
Güncel
Fizik

Ağırlık Merkezi ve Kütle Merkezi

İçeriğe Git
Aynalar
Güncel
Fizik

Aynalar

İçeriğe Git
Düzgün Çembersel Hareket
Güncel
Fizik

Düzgün Çembersel Hareket

İçeriğe Git
Isı ve Sıcaklık
Güncel
Fizik

Isı ve Sıcaklık

İçeriğe Git
Düzgün Elektrik Alan ve Sığa
Güncel
Fizik

Düzgün Elektrik Alan ve Sığa

İçeriğe Git
Copyright © 2022 Bikifi
Star Logo
tiktok Logo
Pinterest Logo
Instagram Logo
Twitter Logo