Burdasınız: Bikifi > Hukuk, Konu Anlatımları > [Vergi Hukuku] Vergi

[Vergi Hukuku] Vergi

Vergi ilk uygarlıklardan beri mevcuttur. İlk uygarlıklarda Sümer, Asur dönemlerinde vergi zorunlu olmayıp krala ve yöneticilere sunulan hediye görünümündedir. Daha sonraları ise bu durum zorunluluk halini alacak ilk vergi uygulamaları doğacaktır. Dünya tarihinde ilk zorunlu vergi uygulaması MÖ 2000 yıllarında Mısır’da yağ ve köle vergileri olarak karşımıza çıkar.Daha sonraları ise vergi uygulamaları Yunan ve Roma İmparatorlukları ile yayılmıştır. Tarihte vergi alma yetkisinin kraldan alınıp parlamentoya verilmesi ilk kez MS 1215 İngiltere’de Magna Carta ile gerçekleşmiştir. Bu şekilde verginin kanuniliği yönünde ilk somut adımlar atılmış oldu.

VERGİYİ AÇIKLAYAN GÖRÜŞLER

  • Fayda ve Değişim Görüşü: Vergi kamu hizmetinden yararlanmanın karşılığı olarak alınır.
  • Katılma Payı Görüşü: Üretici birimler devletin kamu harcamalarına katılmak zorundadır.
  • Egemenlik Hakkı Görüşü: Devlet kişiye fayda sağlamasa da, egemenlik hakkından dolayı vergi ödemek zorundadır.
  • Sigorta Primi Görüşü: Devlet kişilere sağladığı can ve mal güvenliği karşılığı vergi almaya hak kazanır.

Günümüzde vergi anlayışı ise kamu giderlerini karşılamak amacıyla kişilerin mali gücüne göre devlete yaptığı ödemelerdir.

  • Klasik Maliyeciler: Devletin piyasaya müdahalesini istemeyen Klasikler, vergilerin sadece devletin zorunlu ihtiyaçlarını karşılayacak kadar alınmasını savunurlar.
  • Keynesyen Görüş: Devletin piyasadaki etkinliğine önem verip, vergilerin piyasadaki ekonomik, sosyal problemlerin çözümünde etkin bir müdahale aracı olarak kullanılması gerektiğini savunurlar.

NOT: Karl Marx verginin sömürü aracı olarak görmektedir. Egemenlik Hakkı Görüşü günümüzde hakim görüştür.

VERGİ TANIMI

Vergi: Kamu giderlerini karşılamak üzere, gerçek ve tüzel kişilerden zora dayanarak mali gücüne göre alınan parasal yükümlülüklerdir.

VERGİLEME İLKELERİ

  • Genellik İlkesi: Ayrım yapılmaksızın herkes mali gücüne göre vergi ödemelidir.
  • Adalet İlkesi: Vergi sistemi adil olmalı ve herkes mali gücüne göre vergilendirilmelidir.
  • Mali İlke:Vergi gelirleri en az maliyetle alınmalıdır.Devlet vergi işlemleri(personel,bina) için harcadığı masrafı en düşük düzeyde tutmalıdır.
  • İktisadi Etkinlik: Vergi piyasada fiyat istikrarı ve istihdamı sağlamak için müdahale aracı olarak kullanılabilir.Etkin vergi sistemi kaynak sistemini bozmaya vergi sistemidir. Bu sayede ekonomik sorunlara kolay yanıt verilerek esneklik ilkesi de sağlanmış olur.
  • Kanunilik İlkesi: Vergi kanunla koyulmalıdır. Diğer düzenlemeler istisnai kalmalıdır.

NOT: Vergide belirlilik ilkesi, mükelleflerin önceden ödeyeceği vergiyi bilmesini gerektirir. Vergide istikrar ilkesi ise vergi kanunlarının sık sık değiştirilmemesi açısından önemlidir. Vergi tanımı ve ilkeleri Anayasa’da yer alan Vergi Ödevi hükmü ile de çıkarılabilir.

Kanunda

VI. Vergi ödevi Madde 73 – Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.

VERGİ ÖZELLİKLERİ

  • Vergi para ile ödenir. (Tarihimizde mal, emek karşılığı vergi alındığı dönemlerde olmuştur. 1925 Aşar vergisi, 1952 Yol vergisi.)
  • Vergi zorla istenilen bir ödemedir. Vergi yükümlüğünü yerine getirmeyene karşı Devlet harekete geçebilir.
  • Vergi gerçek veya tüzel kişilerden alınır.
  • Verginin belirli,somut bir karşılığı yoktur. Verdiğiniz verginin nasıl size geri dönüş yapacağı (kamusal anlamda) belirsizdir.

KAYNAKÇA

Bilici,Nurettin ve Bilici, Adem. Kamu Maliyesi. Ankara, Savaş Yayınevi,2016

Öncel,Mualla. Vergi Hukuku. Ankara,Turhan Kitabevi, 2013

Yayınlanma tarihi: 25 Mayıs 2018
Son güncellenme tarihi: 20 Temmuz 2018
Bikifi'ye ulaşın:
Bu yazı bikifi.com adresinden yazdırılmıştır. Sitemizdeki taban puan ve başarı sıralamaları bilgileri ÖSYM verileri kullanılarak tarafımızca derlenmiştir. Tercih yaparken ilgili kılavuzları incelemeniz tavsiye edilir.