1. Bikifi
  2. Hukuk Ders Notları
  3. Medeni Hukuk Ders Notları
  4. Ölüme Bağlı Tasarruflar 1 – Giriş

Ölüme Bağlı Tasarruflar 1 – Giriş

A. Kavram

  • Miras bırakanın ölümünden sonra hüküm doğuracak emirleri içeren hukuki işlemlerdir.
  • Miras bırakan sağ olduğu sürece hukuki işlem sonuç doğurmaz. Geleceğe yönelik hukuki işlemlerdir.
  • NOT: Bundan sonraki satırlarda ölüme bağlı tasarruf ifadesi ÖBT olarak kısaltılarak kullanılmıştır.
  • Doktrin ve uygulamada bir hukuki işlemin ÖBT sayılması için:
    • Hukuki işlemin asıl unsuru ölüme bağlı olması olmalıdır.
    • Lehine tasarruf edilen kişi, miras bırakan öldüğünde sağ olmalıdır.
    • Hukuki işlem miras bırakanı sağlığından bağlamamalıdır.
    • Miras bırakanın yaptığı kazandırmalar terekesinden çıkmalıdır.
    • Lehine tasarruf yapılan, gerçek anlamda beklenen haktan yoksun olmalıdır.
    • Miras bırakan sağ olduğu sürece işlem gerçekleşmemelidir.
  • Bir işlemin ÖBT mi yoksa sağlararası işlem mi olduğu anlaşılamıyorsa favor negotti (işlem lehine yorum) gereği sağlararası işlem olduğu kabul edilmelidir. (Yargıtay)
  • Türk hukukunda ölüme bağlı tasarruflar iki anlamda kullanılır. Birincisi şekli anlamda ölüme bağlı tasarruflar; ikincisi maddi anlamda ölüme bağlı tasarruflardır.

1 – Şekli Anlamda Ölüme Bağlı Tasarruflar

  • Şekli anlamda ölüme bağlı tasarruftan anlaşılması gereken, miras hukukunda bir hukuki işlem yaparken uyulması gereken şekil şartlarını ifade eder.
  • Miras bırakanın iradesini açıklarken uyması gereken şekil kuralları şekli anlamda ölüme bağlı tasarrufların içeriğini oluşturur.
  • Miras hukukunda miras bırakan iradesini iki şekilde açıklayabilir. Bunlar:
    • Vasiyetname: Miras bırakanın yaptığı tek taraflı ölüme bağlı tasarruflardır.
    • Miras Sözleşmesi: İki taraflı sözleşme şeklinde yapılabilir. Tek tarafın istisnalar hariç sözleşmeden dönmesi mümkün değildir.

2 – Maddi Anlamda Ölüme Bağlı Tasarruflar

  • Ölüme bağlı tasarrufların içeriği bakımından ifade ettiği anlamdır.
  • Miras bırakanın yaptığı şekli anlamda ölüme bağlı tasarrufun, miras bırakanın arzuları, istekleri veya emirlerini içeren kısmı maddi anlamda ölüme bağlı tasarrufun içeriğini teşkil eder.
  • Mirasçı atanması, vasiyeti yerine getirme görevlisi atanması gibi işlemler maddi anlamda ölüme bağlı tasarruftur.

B. Ehliyet

1 – Vasiyetname

  • Vasiyetname yaparken aranan ehliyet koşulları Madde 502’de belirtilmiştir.
    • Madde 502- Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir.
  • Madde içeriğinde de belirtildiği gibi vasiyetname yapabilmek için; ayırt etme gücü ve 15 yaş şartının sağlanması gerekir.
    • Ayırt etme gücü: Vasiyetname yapıldığı anda kişinin ayırt etme gücü bulunmalıdır. Vasiyetname yapılırken ayırt etme gücüne sahip olmayan kişinin yaptığı vasiyetname geçerli olmaz.
    • Vasiyetname yapan kişi sonradan ayırt etme gücünü elde etse dahi geçersiz vasiyetname geçerli hale gelmez.
    • On Beş Yaş: On beş yaşını doldurmuş herkes vasiyetname yapabilir.
  • NOT: Vasiyetname yapabilmek için kısıtlı olmamak şartı aranmamıştır. Aynı zamanda kişinin ergin olması koşulu da aranmamaktadır.
  • Birlikte Vasiyetname: Birden fazla kişinin, aynı anda, aynı belge üzerinde arzularını açıklaması ile oluşturulan vasiyetnamelerdir. Vasiyetname içindeki tasarruflar bağımsızdır ancak belge ortaktır. Türk hukukunda birlikte vasiyetnameler geçersiz kabul edilir.
  • Karşılıklı Vasiyetname: Vasiyetçilerin birbirlerine karşı vasiyette bulunmasıyla oluşturdukları vasiyetnamelerdir. Vasiyetname içindeki tasarruflar birbiri ile bağlantılıdır. Türk hukukunda vasiyetnamenin geçerli olması gereken şartları taşıyorsa karşılıklı vasiyetname de geçerlidir.
  • Birbirine Bağlı Vasiyetname: Birbirine bağlı vasiyetnameler karşılıklı olmak zorunda değildir. Ancak birinin geçerliliği diğerinin geçerliliğine bağlıdır. Türk hukukunda belirtilen geçerlilik şartlarını taşıyorsa birbirine bağlı vasiyetnamelerde geçerlidir.

2 – Miras Sözleşmeleri

  • Miras sözleşmeleri, tarafları bağlayıcı nitelikte ölüme bağlı tasarruflardır.
  • Miras sözleşmesinin geçerli olması için tarafların tam fiil ehliyetine sahip olması gerekir.
    • Madde 503- Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak, kısıtlı bulunmamak gerekir
  • Tam ehliyetsiz kişiler ile sınırlı ehliyetsiz kişiler temsilci onay verse bile miras sözleşmesi yapamazlar.
  • Miras sözleşmesi ile ölüme bağlı tasarrufta bulunan kişi tam fiil ehliyetine sahip olmalıdır. Ancak sözleşmede ölüme bağlı tasarrufta bulunmayan taraf genel ehliyet kurallarına tabidir.
  • Tasarrufta bulunan vesayet altındaysa sulh ve asliye hukuk mahkemesinin onayı gerekir.
  • Sınırlı ehliyetsiz ivaz borcu yüklenmiyorsa temsilci onayı olmadan da yapabilir. Vesayette aranan mahkeme onayı velayette aranmaz.
  • Yasal temsilci ile sınırlı ehliyetsiz miras sözleşmesi yapıyorsa, sınırlı ehliyetsize kayyım atanır.

Medeni Hukuk => Miras Hukuku Ders Notları Listesi