Burdasınız: Bikifi > Makaleler > Kitabın tarihi serüveni

Kitabın tarihi serüveni

Kil tablet ve papirüs

Yazı ilk olarak Mezopotamya’da kullanılmaya başlanmıştır. Burada insanlar kilden yaptıkları tabletlerin üzerine, ucu üçgen biçimli çubuklarla yazı yazıyordu. Sonra da bu tabletler ateşte pişirilerek sertleştiriliyordu. Böylece üzerlerindeki yazılar kalıcı hale geliyordu.

Eski Mısır’daysa yazı papirüslerin üzerine yazılıyordu. Papirüs bitki liflerinden yapılan ince, tabaka halinde bir malzemeydi. Papirüsler rulo haline getirilerek saklanıyordu. Mezopotamya’da kullanılan kil tabletlerin ve Eski Mısır’da kullanılan papirüs rulolarının kitabın atalarından olduğu düşünülmektedir.

Bir papirüs örneği

Bir papirüs örneği

Kağıda doğru ilerleyiş

Kâğıdın yaygınlaşmasından önce birçok yerde insanlar parşömen kullanıyordu. Parşömen, hayvan derisinin işlenmesiyle elde ediliyordu ve tıpkı papirüs gibi rulo yapılarak saklanıyordu. Kâğıt, kil tablet ve papirüsten çok sonra Çin’de bulundu. Zaman içinde dünyanın başka bölgelerinde de kullanılmaya başlandı. Zamanla papirüs, parşömen, kâğıt gibi malzemelerden yapılmış tabakalar üst üste koyularak kenarlarından birleştirilmeye başlandı. Böylece bugünkü kitapların ilk örneklerinden biri olan “kodeks” ortaya çıktı.

Eski dönemlerde kitaplar nasıl çoğaltılıyordu?

Eski dönemlerde kitap pahalı ve çok değerli bir nesneydi. Genellikle varlıklı kimseler kitaplara sahip olabiliyordu. Kitaplar elle yazılarak çoğaltılıyordu ve yine elle resimleniyordu. Kitapların elle yazılarak çoğaltılması işi bir meslek haline gelmişti. Daha sonra kitapların baskı yöntemiyle çoğaltılabildiği teknikler geliştirildi. Ardından matbaa makinesi bulundu. Matbaa makinesiyle kısa sürede ve düşük maliyetle bir kitabın çok sayıda kopyası üretilebiliyordu. Bu sayede ucuzlayan kitaplar daha çok insan tarafından alınabilmeye başlandı.

Kitapların yaygınlaşmasıyla birlikte yayınevlerinin sayısı da hızla arttı. Yayınevleri, kitap, dergi ve benzeri eserler yayımlayan kuruluşlardır. Günümüzdeki yayınevlerinde eserlerin yayımlanma sürecinde pek çok kişi görev almaktadır.

Kütüphaneler

Kütüphanelerin ilk örnekleri, kil tablet ve papirüsün kullanıldığı zamanlarda kuruldu. Eski çağlardaki kütüphaneler, önemli belgelerin ve yazılı eserlerin korunması amacıyla kullanılıyordu. O zamanlar kütüphanelerin sayıları kitaplar gibi çok azdı. Çok sayıda kişinin yararlanabildiği halka açık kütüphaneler, matbaaların kurulmasının ardından yaygınlaştı. Günümüzde kütüphanelerde kitapların yanı sıra gazete, dergi ve CD, DVD koleksiyonları da bulunuyor. Birçok kütüphane, kullanıcılarına ücretsiz internet erişimi de sağlıyor. Ayrıca kütüphaneye üye olanlar buradaki eserleri bir süreliğine ödünç alabiliyor.

Eski kitaplardan e-kitaplara

Geçtiğimiz yüzyılın sonunda, bilgisayar teknolojilerindeki gelişmelere bağlı olarak kısaca e-kitap olarak adlandırılan elektronik kitaplar ortaya çıktı. Artık birçok yayınevi, kâğıda basılmış kitapların e-kitaba dönüştürülmüş hallerini de yayımlıyor.

Eskiden basımı çok pahalı olan kitaplar artık internet ve bilgisayar aracılığıyla neredeyse ücretsiz çoğaltım yapılabilecek seviyeye geldi. Ancak insanların kitap okuma seviyeleri maalesef kitabın basımı kadar hızlı gelişememektedir; ama en azından artık dünya üzerindeki nüfusun büyük bir çoğunluğu okuma yazma bilmekte ve bilgi paylaşımı dünyasına adım atmaktadır.

e-kitap

Yayınlanma tarihi: 8 Ekim 2015
Son güncellenme tarihi: 6 Ekim 2015
Bikifi'ye ulaşın:
Bu yazı bikifi.com adresinden yazdırılmıştır. Sitemizdeki taban puan ve başarı sıralamaları bilgileri ÖSYM verileri kullanılarak tarafımızca derlenmiştir. Tercih yaparken ilgili kılavuzları incelemeniz tavsiye edilir.