Burdasınız: Bikifi > Hukuk Ders Notları > [İcra İflas Hukuku] Konkordato # Giriş – Adi Konkordato 1

[İcra İflas Hukuku] Konkordato # Giriş – Adi Konkordato 1

  • Konkordato, borçlu ile alacaklılarının kanunda öngörülen çoğunluğu arasında ve yetkili makamın tasdiki sonucu ortaya çıkan cebri bir anlaşmadır.
  • Borçlunun muhtemel takiplerden kurtulmasını, borçlarının yeniden yapılandırılmasını ve iflasın önüne geçmeyi amaçlar.
  • İflasa tabi olsun olmasın, şartlar oluştuğunda herkes konkordato talep edebilir.
  • Kanuna bahsedilen resmi konkordatodur ve İİK’da ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
  • Borçlu alacaklıları ile anlaşıp özel konkordato- mahkeme dışı konkordato da gerçekleştirebilir.
  • Özel konkordato sadece anlaşma yapılan alacaklıları bağlar, kabul etmeyen alacaklılar bakımından cebri bir etkisi yoktur.
  • Yapılış Biçimine Göre
    • Tenzilat Konkordatosu: Alacaklıların alacaklarının belirli bir yüzdesinden feragat etmesi ile gerçekleşir.
    • Vade Konkordatosu: Borçlarının vadesinin düzenlenmesi veya taksitlendirilmesi ile ilgili konkordato.
    • Karma Konkordato: Alacaklıların alacaklarının bir kısmından feragat etmesi ve kalan miktarın yeni vade veya taksitlerle ödenmesi halinde söz konusu olur.
  • Yapılış Zamanına Göre
    • İflas İçi Konkordato: İflasa tabi olan borçlu, iflastan kurtulmak için başvurabilir.
    • İflas Dışı Konkordato: İflasa tabi olmayan şahıslar için konkordato iflas dışıdır. İflasa tabi olanlar ise iflas istenmeden önce başvurabilir.
  • Yapılış Amacına Göre
    • Borçların Tasfiyesine Yönelik: Malvarlığının terki suretiyle konkordato hariç diğer tüm konkordato türleri bu ayrıma dahil edilir.
    • Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato: Alacaklılara, borçlunun malvarlığı üzerinde tasarruf etmek veya bu malları üçüncü kişiye devretme yetkisi verilir.

A. ADİ KONKORDATO – İFLAS DIŞI KONKORDATO

  • Adi konkordato, iflasa tabi olan borçlunun, iflasına karar verilmeden önce başvurabileceği konkordato türüdür. İflasa tabi olmayan borçlular da başvurabilir.
  • Konkordatoya Başvurulabilen Haller
  • Vadesi gelen borçların ödenememesi veya vadesinde ödeme tehlikesi altında bulunan her borçlu konkordato talep edebilir. Nakit darlığı içinde bulunan borçlular başvurabilir.
    • Madde 285/1 – Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir.
  • Konkordatoya başvurmak için geçici bir yoksunluk olmalıdır. Ayrıca borca batık olmayan, aciz halinde olmayan borçlu konkordatoya başvurabilir.
  • Borçlunun, vadesi gelmiş borçlarını ödeyecek nakdinin olmaması veya vadesi gelecek borçlarını zamanında ödeyememe tehlikesinin bulunması halinde kendisine süre verildiği takdirde borcunu tam olarak ileri bir tarihte ödeyeceğini bildirerek ”vade konkordatosu” teklif edebilir.
  • Ödemelerin tatili halinde de konkordato talep edilebilir.
  • Sermaye şirketi, ödeme güçlüğü veya borca batıklık hallerinde birine dayanarak konkordato talep edebilir.

1 – Konkordato Talebi

  • Borçlu, iflasa tabi kişilerden ise muamele merkezinin bulundu yer, iflasa tabi şahıslardan değilse yerleşim yerinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine gerekçeli bir dilekçe ile başvurarak konkordato talep edebilir.
    • Madde 285/3 – Yetkili ve görevli mahkeme; iflâsa tabi olan borçlu için 154. maddenin birinci veya ikinci fıkralarında yazılı yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlu için yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir.
  • Vekille talep ediliyorsa, vekaletnamede konkordato veya sulh için özel yetki bulunmalıdır.
  • Konkordato nitelik itibariyle sulh teklifine benzerdir. Borçlu vesayet altında ise, vesayet makamının da izni gerekir.
  • Başvuru dilekçesiyle birlikte aşağıdaki belgelerde bulunmalıdır. Bunlar İİK madde 286’da sayılmıştır. Buna göre:
    • Konkordato ön projesi.
    • Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler; borçlu defter tutmaya mecbur kişilerden ise Kanununa göre hazırlanan son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, ara bilançolar, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri, e-defter berat bilgileri, maddi ve maddi olmayan duran varlıklara ait olup defter değerlerini içeren listeler, tüm alacak ve borçları vadeleri ile birlikte gösteren liste ve belgeler.
    • Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste.
    • Konkordato ön projesinde yer alan teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren tablo.
    • Bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve ön projede yer alan teklifin gerçekleşeceği hususunda makul güvence veren denetim raporu ile dayanakları. Borçlu, konkordato sürecinde mahkeme veya komiser tarafından istenebilecek diğer belge ve kayıtları da ibraz etmek zorundadır.
    • Konkordato gider avansı da yatırılmak zorundadır. (Madde 285/4)
  • Borçlusu iflasa tabi olan alacaklı da gerekçeli bir dilekçe ile konkordato talep edebilir. Alacaklıların belgeleri tamamlanması şart değildir. Ancak borçlu mahkemenin verdiği süre içinde belge ve kayıtları tamamlamalıdır.
    • Madde 285/2- İflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle, borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.
  • Belge ve kayıtların süresinde sunulmaması halinde konkordato talebi reddedilir.

2- Geçici Mühlet

  • Geçici Mühlet
  • Talep üzerine yapılan inceleme sonucu belgeler eksiksiz ise derhal geçici mühlet kararı verilir.
    • MADDE 287/1- Konkordato talebi üzerine mahkeme, 286. maddede belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve 297. maddenin ikinci fıkrasındaki hâller de dahil olmak üzere, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır.
  • Ön proje ve eklerin incelenmesi için geçici mühlet kararı ile birlikte geçici komiser de atanır. Konkordatonun başarı şansı düşükse, mahkeme, bir raporla geçici mühlet kararını kaldırır ve iflasa tabi olan borçlu hakkında iflas kararı verebilir.
    • MADDE 287/3 – Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de görevlendirilebilir. Üç komiser görevlendirilmesi durumunda komiserlerden biri, mahkemenin bulunduğu ilde faaliyet göstermek şartıyla Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler arasından seçilir. 290. madde bu konuda kıyasen uygulanır.
  • Geçici mühlet kararı ticaret sicili gazetesinde ve BİK resmi portalında ilan edilir.
  • Geçici mühletin kabulü ve uzatılması kararlarına karşı kanun yoluna gidilemez.
  • Mühlet kararının ilanından itibaren alacaklılar 7 GÜN içinde konkordato mühletine gerek olmadığına dair itirazlarını bildirebilir. İtirazlar geçici mühlet içinde incelenmeli ve karara bağlanmalıdır.
    • MADDE 288/2-3 – Mahkemece geçici mühlet kararı, ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumunun resmî ilân portalında ilân olunur ve derhâl tapu müdürlüğüne, ticaret sicili müdürlüğüne, vergi dairesine, gümrük ve posta idarelerine, Türkiye Bankalar Birliğine, Türkiye Katılım Bankaları Birliğine, mahallî ticaret odalarına, sanayi odalarına, taşınır kıymet borsalarına, Sermaye Piyasası Kuruluna ve diğer lazım gelen yerlere bildirilir. İlanda ayrıca alacaklıların, ilândan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını delilleriyle birlikte ileri sürebilecekleri ve bu çerçevede mahkemeden konkordato talebinin reddini isteyebilecekleri belirtilir. Geçici mühletin uzatılmasına ve geçici mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine ilişkin kararlar da ikinci fıkra uyarınca ilân olunur ve ilgili yerlere bildirilir.
  • Geçici mühlet süresi 3 AYDIR. Süre dolmadan borçlu veya komiser mahkemeye başvurarak mühletin en fazla 2 AY daha uzatılmasını isteyebilir. Toplam süre beş ayı geçemez.
    • MADDE 287/4 – Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir, uzatmayı borçlu talep etmişse geçici komiserin de görüşü alınır. Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez.
  • Geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurur. (Madde 288/1)
  • Ticaret mahkemesi, geçici mühlet kararı ile borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli tedbirleri alır.
  • Borçlunun banka hesapları bloke edilmez ancak tasarruf etmesi komiserin iznine bağlanabilir.
  • Geçici mühlet kararı ile alacaklıların önceden başlatmış olduğu takipler durur. Ancak mühletin kalkması ile takiplere tekrar devam edilebilir.
  • Rehinli alacaklılar için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibe devam edilebilir veya yeni takip başlatabilirler. Ancak bu takip sonunda rehinli mal muhafaza altına alınamaz ve satılamaz.
  • İşçi ve nafaka alacakları için takip yasağı bulunmamaktadır.
  • Birden fazla komiser atanması halinde bunların görev ve yetkileri mahkemece belirlenir. Üç kişilik komiser heyetinde bir hukukçu ve bir mali müşavir olmalıdır.
  • Geçici komiserin temel görevi konkordatonun ve ön projenin başarı şansını belirlemektir. Diğer görevi ise borçlunun geçici mühlet içindeki faaliyet ve işlemlerini incelemektir.
  • Geçici komiser atanması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz. MADDE 287/4-5- 291 inci ve 292.maddeler, geçici mühlet hakkında kıyasen uygulanır. Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz.

3- Kesin Mühlet

  • Kesin mühlet verilmesinin tek koşulu konkordatonun başarıya ulaşma ihtimalinin bulunmasıdır.
  • Asliye ticaret mahkemesi, geçici mühlet içinde borçluya kesin mühlet verilip verilmeyeceğini karara bağlar. Hakim bu kararı resen vermek zorundadır.İnceleme sonunda mahkemenin, borçlunun, borçlarını teklif ettiği konkordatodaki şartlara göre ödemesinin mümkün olduğu ve konkordatonun, borçlunun ödeme kabiliyetini tekrar kazanması amacına hizmet edeceği yolunda kuvvetli bir ihtimalin varlığına kanaat getirmesi gerekir.
    • Madde 289/1-2- Mahkeme, kesin mühlet hakkındaki kararını geçici mühlet içinde verir. Kesin mühlet hakkında bir karar verilebilmesi için, mahkeme borçluyu ve varsa konkordato talep eden alacaklıyı duruşmaya davet eder. Geçici komiser, duruşmadan önce yazılı raporunu sunar ve mahkemece gerekli görülürse, beyanı alınmak üzere duruşmada hazır bulunur. Mahkeme yapacağı değerlendirmede, itiraz eden alacaklıların dilekçelerinde ileri sürdükleri itiraz sebeplerini de dikkate alır.
  • Konkordato mühleti verilmesi çekişmesiz yargı işidir. Basit yargılama usulüne göre görülür. Mahkeme borçluyu ve talepte bulunan alacaklıyı dinler ve komiserin yazılı raporunu inceler.
  • Komiserin hazırladığı raporun gerçeğe aykırı olduğu iddia ediliyorsa, komiserin sorumluluğu yoluna gidilebilir. Alacaklılar kesin mühletin kaldırılması ve konkordato talebinin reddine karar verilmesini talep edebilir.
  • İnceleme sonunda şartların oluştuğu kanaatine varan mahkeme kesin mühlet verecektir.  Ancak mühlet içinde borçlunun mali durumunun iyileşmeyeceği kanaatine varırsa talebi reddedecektir. Kesin mühlet talebinin reddine karşı istinaf yoluna müracaat edilebilir.
  • Konkordatonun başarıya ulaşması mümkünse asliye ticaret mahkemesi borçluya 1 YIL kesin mühlet verir ve yeni bir görevlendirme gereği yoksa geçici komiser göreve devam eder.
    • Madde 289/3 – Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir. Bu kararla birlikte mahkeme, yeni bir görevlendirme yapılmasını gerektiren bir durum olmadığı takdirde geçici komiser veya komiserlerin görevine devam etmesine karar verir ve dosyayı komisere tevdi eder.
  • Kesin süre bitmeden, komiser veya borçlunun talebiyle, komiserin ve varsa alacaklılar kurulunun da görüşü alınarak mühlet 6 AY daha uzatılabilir.
    • Madde 289/5 – Güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin bu durumu açıklayan gerekçeli raporu ve talebi üzerine mahkemece altı aya kadar uzatılabilir. Borçlu da bu fıkra uyarınca uzatma talebinde bulunabilir; bu takdirde komiserin de görüşü alınır. Her iki hâlde de uzatma talebi kesin mühletin sonra ermesinden önce yapılır ve uzatma kararı vermeden önce, varsa alacaklılar kurulunun da görüşü alınır.
  • Kesin mühlet talebinin kabulü ile mühletin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararlara karşı kanun yolu kapalıdır. Ancak kesin mühletin uzatılmasına dair karara karşı istinafa gidilebilir.
  • Kesin mühletin kararının ilanından (Madde 289/6 – Madde 288) sonra, alacaklılara alacaklarını kaydettirmeleri için 15 GÜN süre verilir. Alacağını kaydettirmeyenler proje müzakerelerine katılamazlar. Ancak bilançoda kayıtlı olanlar katılabilir. Ayrıca ilan adresi belli olan alacaklıların adreslerine gönderilir.
  • Alacaklı Bakımından Kesin Mühletin Sonuçları
  • Kesin mühlet içinde borçlunun malları hakkında ihtiyati haciz kararı uygulanmaz, takip yapılamaz, başlamış olan takipler durur. Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.
    • Madde 294/1- Mühlet içinde borçlu aleyhine 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.
  • Mühlet içinde takip yasağına aykırı yapılan işlemler geçersizdir.
  • Mühlete rağmen, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabilir, devam ettirilebilir. Fakat bu takiplerde rehinli mal muhafaza altına alınmaz, satış yapılmaz.
    • Madde 295- Mühlet sırasında rehinle temin edilmiş alacaklar nedeniyle rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış olan takiplere devam edilebilir ancak bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez.
  • Madde 206 birinci sıradaki alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir, mallar satılabilir. (Madde 294/2)
  • Rehinle temin edilmiş alacaklar dışındaki alacaklar için faiz işlemez. Ancak aksi karar alınarak faiz işletilebilir.
    • Madde 294/3- Tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur.
  • Takas yasağı ve takasa itiraz, borçlunun taraf olduğu alacaklar içinde uygulanır.
    • Madde 294/4- Takas bu Kanunun 200 ve 201. maddelerine tâbidir. Bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilânı tarihi esas alınır.
    • Madde 294/5 – Hacizli mallar hakkında niteliğine uygun düştüğü ölçüde 186. madde hükmü uygulanır.
  • Mühletin verilmesinden önce, müstakbel alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak mühletten sonra doğmuşsa devir hükümsüz olur.
    • Madde 294/6 – Konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise, bu devir hükümsüzdür.
  • Takipli iflas yolundaki iflas davası, mühlet kararı ile durmalıdır, açılmamalıdır. Doğrudan doğruya iflas davası içinde geçerlidir.
  • Mühlet kararının, borçlunun taraf olduğu davalara etkisi yoktur. Dava açılabilir, davaya devam edilebilir.
    • Madde 294/7- Konusu para olmayan alacaklar, alacaklı tarafından, ona eşit kıymette para alacağına çevrilerek komisere bildirilir. Şu kadar ki borçlu, komiserin onayıyla taahhüdün aynen ifasını üstlenmekte serbesttir.
  • Borçlu Bakımından Kesin Mühletin Sonuçları
  • Borçlunun tasarruf yetkisi mühlet içinde kısıtlanır. Bazı tasarruflar ancak komiserin izni ile yapabilir. Mahkeme borçlunun bazı işleri yapmasını komiserin iznine bağlayabilir veya işletmenin faaliyetine komiserin devam etmesine karar verebilir.
    • Madde 297/1- Borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Şu kadar ki, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde mahkeme, bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izni ile yapılmasına veya borçlunun yerine komiserin işletmenin faaliyetini devam ettirmesine karar verebilir.
  • Yasak işlemde bulunur veya komisere aykırı davranırsa mahkeme mühlet kararını kaldırabilir.
    • Madde 297/3-4 – Borçlu bu hükme yahut komiserin ihtarlarına aykırı davranırsa mahkeme, borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini kaldırabilir veya 292. madde çerçevesinde karar verir. Birinci ve üçüncü fıkra kapsamında alınan kararlar 288. madde uyarınca ilân edilir ve ilgili yerlere bildirilir.
  • Mahkeme izni dışında borçlu;
    • Rehin ve ipotek tesis edemez,
    • İşletmenin devamlı tesisatını kısmen dahi olsa devredemez ve takyit edemez,
    • Kefil olamaz ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz.
    • Bunlara ilişkin sözleşmeler hükümsüzdür. Mahkeme bu kararı vermeden önce komiserin ve alacaklılar kurulunun görüşünü almak zorundadır. (Madde 297/2)
  • Yasak işlemler dışında komiserin onayı alınmadan yapılan işlemler geçerlidir. Bu işlemlerde alacaklılar zarara uğrarsa komiser rapor ile mahkemeden mühletin kaldırılmasını isteyebilir.
  • Karşı tarafın sözleşmeye koyduğu ve borçlu konkordatoya başvurduğunda sözleşmenin hükümsüz kalacağına ilişkin hükümler uygulanmaz. Sözleşme, borçlu konkordatoya başvurduğu için sona erdirilemez.
    • Madde 296/1 –Sözleşmenin karşı tarafının konkordato projesinden etkilenip etkilenmediğine bakılmaksızın, borçlunun taraf olduğu ve işletmesinin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerde yer alıp da borçlunun konkordato talebinde bulunmasının sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğine, haklı fesih sebebi sayılacağına yahut borcu muaccel hâle getireceğine ilişkin hükümler, borçlunun konkordato yoluna başvurması durumunda uygulanmaz. Sözleşmede bu yönde bir hüküm bulunmasa dahi sözleşme, borçlunun konkordatoya başvurduğu gerekçesiyle sona erdirilemez.
  • Borçlu, tarafı olduğu ve konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen sürekli borç ilişkilerini, komiserin uygun görüşü ve mahkeme onayıyla sona erecek şekilde feshedebilir. Sözleşmenin feshi nedeniyle ödenmesi gereken tazminatta konkordato projesinde tabidir.
    • Madde 296/2 – Borçlu, tarafı olduğu ve konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen sürekli borç ilişkilerini, komiserin uygun görüşü ve mahkemenin onayıyla herhangi bir zamanda sona erecek şekilde feshedebilir. Bu çerçevede ödenmesi gereken tazminat, konkordato projesine tabi olur. Hizmet sözleşmelerinin feshine ilişkin özel hükümler saklıdır.

Yayınlanma tarihi: 29 Ocak 2020
Son güncellenme tarihi: 29 Ocak 2020
Bikifi'ye ulaşın:
Bu yazı bikifi.com adresinden yazdırılmıştır. Sitemizdeki taban puan ve başarı sıralamaları bilgileri ÖSYM verileri kullanılarak tarafımızca derlenmiştir. Tercih yaparken ilgili kılavuzları incelemeniz tavsiye edilir.